PinoyAbrod.net

Matatandaang si Neri Colmenares, kasama ni Teddy Casiño, kapwa kinatawan ng BAYAN MUNA Party-list, ang nagpasa ng House Resolution No. 236, noong 2010 para manawagan sa pagbabalik ng tatlong kampana ng Balangiga.

*           *           *

“You cannot frighten us with your bombs and deaths;
You cannot put us all in your padded jails;
You cannot snatch the dawn of life from us!”
– I Want the Wide American Earth, Carlos Bulosan

*           *           *

Kasamang ipinanawagan ang pagbabalik ng gobyerno ng Estados Unidos ng iba pang mga ninakaw (‘war booty’) mula sa Samar noong panahon ng Digmaang Pilipino-Amerikano noong 1899-1902. Makapangyarihan ang resolusyong ito, dahil mismong Kongreso natin ang naggigiit sa gobyerno ng imperyalistang bansa.

Isang manifesto ang resolusyon na nagbigay ng matalas at malalim na perspektibang pangkasaysayan sa naganap na masaker sa Balangiga, Eastern Samar. Ibinabalik tayo nito sa papel ng mga kampana sa matagumpay na pananambang ng mga rebolusyunaryo sa garison ng mga Amerikano noong Setyembre 28, 1901.

*           *           *

“Sabado ng gabi, Setyembre 27,
nagtipon-tipon sila sa Canlara.
Mag-aala-una ng umaga, Setyembre 28,
inilikas tungo sa liblib ng bundok
ang mga bata, matatanda, at may sakit.”
– Pintakasi, Richard Gappi

*           *           *

Anang resolusyon: “[T]he bells of the Balangiga church were rung by the town’s chief of police at 6:30 a.m.to signal the ambush. The night before, rebels disguised as women smuggled weapons, mostly bolos,in small coffins which were carried to the church for an evening service. The attacking force,composed of around 500 men in seven different units, represented virtually all families of Balangiga, whose outlying villages then included the present towns of Lawaan and Giporlos, and of Quinapundan, a town served by the priest in Balangiga.”

Ang insidenteng ito ay tinaguriang “single worst defeat” ng mga tropang Kano noong Digmaang Pilipino-Amerikano.

*           *           *

“as he came in from the sea to find the township empty,
blackened posts of houses lifting skyward like arms in worship,
red puddles on the street, silence weighing the branches
around the empty town square, the belfry bare,
the altar gutted. Everywhere, ashes, ashes.”
– Escrito En Sangre, Merlie Alunan

*           *           *

Mabuti pa ang manghiram ng mukha sa aso, sabi nga. Matindi ang pagkakapahiya ng mga tropang Kano. Ang kanilang ganti, pagpapatuloy ng resolusyon:

“[T]o avenge the attack, Brig. Gen. Jacob Smith gave orders to US forces to “kill and burn,” to take no prisoners and shoot down any male over the age of 10 capable of bearing arms. The resulting orgy of burning, looting, rape, torture and killing turned the island of Samar in sixmonths into a “howling wilderness.” From around 300,000, the island’s population dropped toaround less than 257,000. In Balangiga alone, about 5,000 people were killed and the village burned to the ground.”

*           *           *

Ang kalunos-lunos na pagpulbos sa Balangiga, pagtortyur at pagmasaker sa taumbayan, ay hindi binura ng mga Waray sa kanilang alaala. Isinasalin nila ito sa bibig, ipinapasa sa mga musmos, sa pamamagitan ng isang awiting bayan:

Inday, Inday, nakain ka
Han kasunog han munyika?
Pito ka tuig an paglaga,
An aso waray kitaa.

Sa dokumentaryong TWO BELLS/TWO WORLDS na na-post sa YouTube, sa timestamp 47:25, maririnig na inaawit ng isang matandang Waray ang bersyong ito:

Inday, Inday, nakain ka
Han kasunog han Balangiga?
Pito ka tuig nga naglaga,
An aso waray kitaa.

Sa salaysay ng ikalawang bersyon, inuusisa, nasaaan ba si Inday (term of endearment sa babae) habang nasusunog ang Balangiga; pitong taon itong nasusunog, pero hindi makita ang usok.

*           *           *

Naitala ni Alunan, sa aklat na Sa Atong Dila, ang buong awiting bayan. Samantala, ang aking sipi sa itaas ay ginawang chorus sa kantang ‘Inday, Inday’ ng Juan De La Cruz Band.

*           *           *

“Ilang salinglahi na ang dumaan
At nanatili ang mga batingaw
Bilang bihag sa ibayong dagat.
Nais sikilin ng imperyalista ang tunog
Subalit laging umuugong ito,
Umaalingawngaw sa sa puso’t diwa
Ng taumbayang patuloy sa pakikibaka
Para sa kanilang kalayaan.”
– Mga Batingaw ng Balangiga, Jose Ma. Sison

*           *           *

Ang tuluyang pagbabalik ng tatlong kampana sa Balangiga nitong nakaraang Disyembre ay tagumpay ng deka-dekadang paggigiit ng taumbayan. Tandaan nating dinala pa ng mga makabayan sa lansangan ang labang ito. Itanim natin sa alaala ang tagumpay at ipagpatuloy ang rebolusyon.

Narito na ang botohan. Sa Mayo 13, muling tutungo sa mga presinto ng halalan ang mga mamamayang botante. Ihahal nila ang 12 kandidato sa Senado, isang representante sa kani-kanilang distrito, isang kinatawan ng party-list, gobernador at bise-gobernador (maliban sa mga botante sa National Capital Region), alkalde at bise-alkalde, at anim na board member ng distrito at anim na konsehal sa bayan o lungsod.

Katatapos lang ng kampanya. Katatapos lang muling mangako ang mga kandidato, mula sa senador hanggang konsehal, para makuha ang ating mga boto.

Para sa maraming tagamasid ng pulitika sa bansa, mahalaga ang eleksiyong ito. Para sa rehimeng Duterte at mga kaalyado nito, kailangang makopo nila ang Senado para makalikha ng supermajority rito. Sa pamamagitan nito, madaling maitutulak ni Duterte ang matagal nang binabalak na panukalang mga batas tulad ng pederalismo bilang sistema ng paggogobyerno.

Palagay ng mga kritiko, pederalismo ang paraan ni Duterte para makapanatili sa poder lampas sa kanyang termino – kung hindi man siya mismo, posibleng ang anak niyang si Sara Duterte o kaalyado niya katulad ni Ferdinand “Bongbong” Marcos Jr. o Gloria Macapagal-Arroyo.

Tanging Senado na lang ang institusyon ng gobyerno na medyo independiyenteng humaharang sa ilang balak ni Duterte. Ang Kamara, may supermayorya na ng mga kaalyado ng Palasyo. Sa hudikatura, mayorya na rin ang mga tinalaga ni Duterte. At siyempre, sa ehekutibo, kuha na ng Pangulo ang loyalty (sa ngayon) ng pulisya at militar.

Sa kabilang banda, mahalaga sa mga lumalaban sa tiraniya ng rehimeng Duterte ang eleksiyon sa Senado para pigilan ang mga balak ng Pangulo na binanggit sa itaas. Sa panig ng ordinaryong mga mamamayan, mahalaga ang paglaban sa tiraniya: sa monopolyong kontrol ni Duterte sa kapangyarihan mas madaling nailulusot ng rehimen ang maraming polisiya at batas na nagpapahirap sa kanila. Kabilang na rito ang pagpasa ng mga batas na tulad ng Tax Reform for Acceleration and Inclusion (Train) Law, na ibayong nagpataas ng presyo ng mga bilihin, at Rice Tarriffication Law, na mistulang papatay sa lokal na mga magsasaka ng bigas.

Marami ang nakataya sa magaganap na halalan.

Kandidato ng pagkasenador na si Neri Colmenares (gitna), nakipagkamay sa mga lider-progresibo ng iba’t ibang organisasyong masa. KR Guda

Mga kandidato ng LaborWin, kasama ang dalawang kandidato ng Otso Diretso, Mayo 1, 2019 sa Liwasang Bonifacio, Maynila. KR Guda