By April Burcer “We want a rehabilitation that is anchored on cultural sensitivity and respect to religion, which we still don’t see until now,” Marawi City Sultan Abdul Hamidullah Atar during an Eid’l Fit’r Solidarity Affair Wednesday evening at the University of the Philippines in Diliman said. Atar said that what they want is simple […]
#LupangRamos | Kasaysayan ng paglaban para sa lupa
Nakapanayam namin si Ka Leo Villanueva, 47 taong gulang, miyembro ng Kalipunan ng Lehitimong Magsasaka at mamamayan sa Lupang Ramos (KASAMA-LR) at tumatayong Tagapangulong ng Katipunan ng mga Magsasaka sa Cavite (KAMAGSASAKA-KA).
Ipinamana na nang kanyang mga ninuno ang pagsasaka sa Lupang Ramos kaya naman isa siya sa mga nangunang magsasaka para ipaglaban ang tunay na reporma sa lupa at pamamahagi ng lupa para sa mga magsasaka ng Lupang Ramos.
Isinalaysay nya sa amin ang kasaysayan ng lupaing dekada na niyang sinasaka. Mas kilala raw ang lupang na ito sa tawag na “Lupang Kano.” Ang pagkakaalam nila na, ito ay pampublikong lupa noong panahon ng mga Amerikano. Ang kanilang mga ninuno ang nagkaingin, naglinang, naghawan at nagtanim sa lupang ito.
Noong 1965, hindi raw inaasahan ng kanyang mga ninuno at kapwa nitong magsasaka ng biglang lumitaw ang Pamilyang Ramos at sinasabing sakanila raw ang lupain.
“Parang gangster na pumasok dito ang Pamilyang Ramos at biglang inangkin ang aming lupa” ani ni Ka Leo.
Dagdag pa nya, “Ayon sa kanila, ang lupa raw namin ay nabili nya sa Manila Golf and Country Club. Hindi nga namin kilala kung sino itong Ramos na biglang lumitaw na lang.”
Nagtaka raw ang mga magsasaka kung sino itong Ramos na biglang nang-angkin ng kanilang lupa. Nagsagawa sila ng pagsisiyasat tungkol sa Pamilyang Ramos at nagpatanto nila na si Emerito Ramos ay dating Executive Secretary ni Pangulo Diosdado Macapagal.
Nung si Emerito Ramos na ang nagmay-ari ng lupa, ang kanilang mga ninuno ay nagsasaka pa rin ngunit sila ay nagbabayad na ng buwis.
“Ang buwis nila ay hindi pera kundi produkto. Kung palay ang tanim mo, palay ang ibibigay mo… per sako ang ibinibigay depende sa lawak,” kwento ni Ka Leo.
Nalilimita lamang sa palay at mais ang tinatanim ng mga magsasaka ngunit nadagdagan ito ng tubo para maiwas ito sa Presidential Decree 27 na nagsasabing magbibigay ng tunay na reporma sa lupa na programa ng dating pangulong Ferdinand Marcos noong 1972.
Nung nagkaroon na ng pagtatanim ng tubo, naging arawan na ang trabaho ng mga magsasaka, ibig sabihin, arawan na ang kanilang pagtatrabaho at arawan na rin ang pagbibigay ng kanilang sweldo, ngunit nakukuha lang nila ang kanilang sinesweldo kada lingo.
“Sa pagkakaalam ko, dalawang piso lang kada araw ang sinsesweldo ng aming mga magulan,” pag-alala ni Ka Leo.
Napuno ng pag-asa ang mga magsasaka ng Lupang Ramos noong naisabatas ang Comprehensive Agrarian Reform Program (CARP) noong 1988. Dahil akala ng mga magsasaka ay nabigyan na ng pansin ang tunay na reporma sa lupa sa pamamagitan ng CARP. Nagtatag sila ng samahan noong 1990 na tinawag na Buklod ng Magbubukid sa Lupang Ramos o BUKLOD na binunbuo ng halos limang barangay sa paligid ng lupain para ipaglaban ang pamamahagi ng lupa sa mga magsasaka ng Lupang Ramos.
Nagpetisyon ang BUKLOD na ipamahagi ang lupa sa mga magsasaka.
“Ang nangyari sa petisyon, pumayag naman ang gobyerno na ito ay ipamahagi sa mga magsasaka dahil ito ay CARP-able, ito ay agrikultural…na kung ipamamahagi ay marami ang makikinabang,” paglalahad ni Ka Leo.
Taong 1992, umapela si Emerito Ramos sa Court of Appeals at sinabing hindi sila pumapayag na ito ay ipamahagi ang dahilan nito ay ang lupain raw ay hindi na pang-agrikultural kundi ito na raw ay indastriyal at komersyal. Humingi siya ng TRO para mapigil ang pag-isyu ng Certificate of Land Ownership Award (CLOA).
“Noong panahon na ‘yon, ready na ipamahagi ang lupa at mayroon ng CLOA eh,” sabi ni Ka Leo.
Nahirapan na i-release ang CLOA dahil naglabas ang Court of Appeals ng TRO sa pabor kay Emerito Ramos.
Noong 1997, bukod sa ilang taong paghihintay ng mga magsasaka na i-release ng Court of Appeals ang CLOA, isa sa naging problema nila ay ang pamunuan ng BUKLOD ay tinalikuran ang kapwa nito magsasaka at binenta ang laban na nagdulot ng pagkakanya-kanya ng mga magsasaka at pagkasira ng diwa ng sama-samang pagkilos.
Paglipas ng 2011, batay ka Ka Leo na hindi nila matanggap sa kanilang dekadang paglaban ay noong naglabas na ang Supreme Court ng pinal na desisyon na ang lupa ay hindi na kasali sa land reform program.
“Ang ginawa namin nung malaman naming iyon, humingi kami ng kopya ng ordinansa sa munisipyo, kapitolyo, SLURB pero ang binigay samin ay certificate of no records,” tanda niya.
Ito ay patunay na peke ang mga dokumento na pinasa ni Emerito Ramos sa Court of Appeals. Nagsampa ang mga magsasaka ng petisyon sa Department of Agrarian Reform para i-revoke ito na nagresulta na hindi muna pwedeng galawin ng may-ari ng lupa ang lupain hangga’t walang pinal na resulta sa petisyon o “pending case” pa ito.
Pinagpatuloy ng mga magsasaka sa Lupang Ramos ang pagbubungkal at kinasa ang bungkalan ng mga magsasaka na nagsimula noong September 26, 2017 na ang layunin ay mabawi ang 317 ektaryang lupa na hindi napagtagumpayan noong unang pag-okupa. May mga lupain na hindi nabawi na nakuha ng Pamilyang Sapida na ang tantsa ay nakakuha ng higit o kumulang na isang daang ektarya. Ngayon ay sinusubukang bawiin ulit para mapakinabangan ng maraming magsasaka at hindi nang iilan.
Ang mga magsasaka ay nagsimulang maghawan ng mga lupang bakante at mga tubuan na pinabayaan. Tinaniman ito ng mais, kamote at munggo at tuluy-tuloy ang kanilang sama-samang pagbubungkal.
Hanggang pagpasok ng 2018, sinubukan ng bawiin ng mga magsasaka ang lupain sa Pamilyang Sapida.
“Kinausap namin sila na babawiin na ng mga magsasaka ang lupa sapagka’t matagal na silang nagsasaka dyan at kung hindi rin dahil sa mga magsasaka ay hindi sya makakapagsaka dyan, nararapat na kami naman,” kwento ni Ka Leo.
Ang naging kasunduan ng mga magsasaka sa Pamilyang Sapida ay pagtapos nilang anihin ang kanilang pananim ay ibibigay na sa mga magsasaka ang lupa.
“Noong katapusan na ng Mayo, pagtapos namin mag-ani at maglinis ng tubuhan, pumasok itong kabilang grupo na ang sinasabi ay yung lupa ay pinaubaya sa kanila ng Sapida. Sabi namin, teka muna, kahit si Sapida mismo ay hindi sa kanya ang lupa,” ani Ka Leo.
Naging marahas at handang kumitil ng buhay ang kabilang panig. Maraming mga magsasakang lumalaban ang nasaktan at sinubukang takutin sa pamamagitan ng pagputok ng baril malapit sa kanilang kubol na nagdulot ng takot at pangamba sa mga magsasakang umaasa lamang na magkaroon ng laman ang kanilang sikmura.
“Walong buwan na kaming nagsasagawa ng bungkalan dito at wala kaming ibang inasahan kundi yung aming sari-sariling lakas at yung aming sama-samang pagkilos.”
Dagdag pa nya, “Nananawagan kami sa lahat ng kabataan at iba pang sektor ng tuluy-tuloy na suportang moral, ito ang pangunahin naming hiling.”
The post #LupangRamos | Kasaysayan ng paglaban para sa lupa appeared first on Manila Today.
Edukasyong pinagkakakitaan, kabataang pinahihirapan
Lubos na ipinagmalaki ng administrasyong Duterte ang pagkakapasa ng Republic Act 10931 o ang Universal Access to Quality Tertiary Education Act na naglalayong magkaroon ng libreng matrikula o free tuition sa state universities and colleges (SUCs) sa bansa.
Magandang pakinggan, pero di nito binago ang batayang mga problema sa Pilipinas sa sektor ng edukasyon. Mas palalalain pa ito ng implementasyon ng Tax Reform for Acceleration and Inclusion (Train) Law na tumatagos sa sektor ng edukasyon.
“Sa kabila ng pagkakapasa ng RA 10931, nanatiling komersiyalisado ang edukasyon sa ating bansa… Kahit na mayroon tayong batas para sa libreng edukasyon, limitado ang bilang ng kabataang estudyante ang nakakatamasa nito,” ani Mark Vincent Lim, national convenor ng Rise for Education Alliance.
Maniobra sa ‘libreng edukasyon’
Sasakupin ng RA 10931 sa 112 SUCs, 78 local universities and colleges (LUCs), at lahat ng rehistradong technical-vocational education at training programs.
Pero ayon sa National Union of Students of the Philippines (NUSP), nananatili ang komersalisasyon sa kolehiyo. Sa 2,000 higher education institutions (HEIs) sa Pilipinas, 80 porsiyento ang pribado. Nasa 112 lang ang SUCs at 107 lang ang LUCs. Nasa 55 porsiyento ng mga mag-aaral ang nasa pribadong mga pamantasan. Bunga ito ng pagpapanatili ng gobyerno na maliit ang makakapasok sa SUCs at pagpapahintulot sa pagdami ng pribadong mga pamantasan.
Ngayong pasukan, mahigit 400 pribadong paaralan ang magtataas ng matrikula. Nasa 80 rito ang nasa National Capital Region o NCR.
“Nagbabanta ang panibagong bugso ng pagtaas ng matrikula at iba pang bayarin. Inaasahan namin ngayong taon na 400 paaralan ang matataas ng anim hanggang 10 porsiyentong sa matrikula,” ani Kenji Muramatsu, deputy secretary-general ng National Union of Students of the Philippines (NUSP).
Nakakaalarma ang pagtaas ng TOSF kasabay kung paano tumataas ang mga presyo ng bilihin sa implementasyon ng Train Law. Mula sa pagbabayad ng matrikula at iba pang bayarin, sa kanilang mga pangangailangan sa eskwelahan gaya ng school supplies, libro, at pagkai, sadyang malaking pabigat sa kanila ang dagdag bayarin sa edukasyon, dagdag pa ni Muramatsu.
Kinuwestiyon din ng kabataan ang “libreng edukasyon” ng administrasyong Duterte. Ayon kay EJ Cabrera, tagapangulo ng Agham Youth, pinakikitid ng implementing rules and regulations (IRR) na inilabas ng CHED ang sinasabing libreng edukasyon. Marami pa ring estudyante ang hindi nakakatamasa ng libreng matrikula. Katunayan may ilang SUCs ang mas mahal pa ang other school fees na hindi sakop ng RA 10931.
Pinuna nila ang iba’t ibang probisyon sa IRR na naglilimita at nagpapasinungaling sa libreng edukasyong ipinagmamalaki ng administrasyong Duterte. Kabilang sa mga ito ang Section 3 ng IRR na hindi pinipigilan ng RA 10931 na magkaroon ng other school fees ang SUCs kung hindi ito maipapangalan na other school fees. Ibig sabihin, hindi pinipigilan ng CHED na maghanda ng mga panibagong “creative other fees” na babayaran ng mga estudyante.
“Karanasan natin, halimbawa, ang developmental fee iniiba lang ang pangalan. Ginagawang building fee or di kaya capital fee,” ayon kay Kabataan Rep. Sarah Elago.
Sa Section 4 naman o sa return of service, maaaring maging “pera-pera” ang kalakaran. Layunin nitong magserbisyo sa bansa ang mabibiyayaan ng libreng matrikula. Maganda sana ang intensiyon. Pero sa karanasan, nagbabayad na lang ang ibang estudyante imbes na sundin ito at kalaunan gawing pagkakitaan ng mga pamantasan.
Sa Section 19 naman o ang student voluntary mechanism, hinahayaan ang mga estudyante na may kapasidad na makapagbayad. Kailangang maging mapagmasid umano dito dahil maaaring magkaroon ng hindi pantay na pagbibigay ng serbisyo sa mga estudyante na kayang magbayad at sa mga kumukuha ng libreng edukasyon.
Sumunod dito ang section 38.2 o ang enrolment capacity. Kailangang bantayan umano ito dahil maaari nilang limitahan na lang ang estudyante dahil sa libre na ang edukasyon. Kailangang bantayan ang implementasyon nito kung paano tatanggap ang SUCs ng kanilang estudyante at maaaring piliin na lang ang mga may kakayahang magbayad.
Ayon sa pag-aaral ng Agham youth, kakailanganin lamang umano ng P97.5- Bilyong pondo para sa libreng edukasyon sa susunod na academic year. Sa nakaraang taon, nakapagbigay sila ng P62.1 Bilyon at kung titignan, kakailanganin na lamang P35.5-B kung ganoon din ang ibibigay nilang pondo.
Pagpapakita ng walang pagbabago
Wala pa rin sa mga ibinida at ipinangako ng K-to-12 program na ipinagpatuloy ng administrasyong Duterte ang nagkatotoo. Kahit ang pangakong magbibigay ito ng trabaho, malabo din.
Ayon sa Philippine Chamber of Commerce and Industry (PCCI) mahihirapang makapasok sa mga kompanya ang mga magsisipagtapos sa K-to-12 dahil sa ‘hilaw’ pa ang mga ito para sa trabaho.
Partikular na tinutukoy ang kakulangan sa oras ng on-the-job-training ng mga magsisipagtapos sa K-to-12. Sa kabila ito nang paghayag ng PCCI at iba pang grupo ng mga negosyante noong una na susuportahan nila ang mga magsisipagtapos dito.
Hindi ito kataka-taka, dahil sa unang taon nang implementasyon nito, pinuna ng Alliance of Concerned Teachers (ACT) na minadali ang programa ng K-to-12 na maging ang pagsasanay sa mga guro ay minadali at kulang-kulang ang kagamitan sa pagtuturo para sa nasabing programa.
Para naman sa League of Filipino Students (LFS), gusto lamang itago ng gobyerno na walang trabaho sa loob ng bansa kahit anong antas ang natapos ng kabataan at mapipilitan na dumagdag sa malaking bilang ng mamamayan na walang trabaho o naghahanap ng trabaho. Napipilitan ding pumasok sa mga paggawaan na kontraktuwal, mababang pasahod o di kaya’y mangibang bayan.
“Ang hinaing ng kabataan, ang K-to-12 ay walang ginawa kundi pageksperimentuhan sila. Walang ibang ginawa ang K-to-12 kundi mangako nang mangako pero walang ipatutupad na pangako,” ayon kay Kara Taggaoa, tapagsalita ng LFS.
Hindi sasapat kahit ang bilyun-bilyong pisong voucher system mismo ng gobyerno na nagpayaman lang lalo sa pribadong mga paaralan. Dahil ito sa taas din ng gastusin sa pribadong mga pamantasan gaya ng gastusin sa mga libro, uniporme, at iba pang bayarin na di hamak na mas mahal kumapara sa publikong mga paaralan.
Dahil sa implementasyon ng Train Law, inaasahang higit itong papasanin at magpapahirap sa mga mahihirap na mamamayan dahil sa mga dagdag gastusin.
Kinakaharap pa rin ng mga mag-aaral ang taun-taong isinasalubong sa kanilang pagpasok ang iba’t ibang kakulangan at kabulukan sa mga paaralan gaya ng klasrum, upuan, palikuran, libro, guro, at iba pa.
Pagkakaisa, pagbangon
Sa kabila ng mga tagumpay sa pagsasabatas ng libreng matrikula para sa kolehiyo, hindi pa rin natatapos ang paglaban ng kabataan at mga mamamayan sa pagtamasa ng karapatan sa edukasyon ng mga Pilipino.
Sa patuloy na pagharap ng kabataan at mamamayan sa mga balakid sa pagkakamit ng libre at dekalidad na edukasyon kasabay ng dagdag na mga pasakit na dulot ng Train law, nagkakaisa naman ang iba’t ibang sektor.
Sa Hunyo 19, gaganapin ang Rise for Education National Summit sa Unibersidad ng Pilipinas-Diliman upang pag usapan at maglatag ng mga kampanya at laban para sa sektor ng edukasyon.
“Napapanahon na para sa gobyerno na iatras ang mga polisiyang ito na naglalayo sa milyong mga Pilipino sa mga paaralan at punuan ang Konstitusyunal na obligasyon nito na siguruhin na ang kalidad na edukasyon ay natatamasa sa lahat ng antas,” ayon kay Lim.
Protesta de Mayo: Kakaibang sagala
Protesta de Mayo. Ryan Plaza
Maulan ang hapon nang nagsimula ang mga volunteer sa Sunken Garden sa Unibersidad ng Pilipinas, Diliman. Inayos nila ang mga arko, hinanda ang mga damit na isusuot ng mga magsasagala. Mayo nga naman, at panahon ng Flores de Mayo. Ngunit hindi ito ang karaniwang sagala.
Inilunsad ng Karapatan ang kanilang Protesta de Mayo. Paliwanag ni Cristina Palabay, pangkalahatang kalihim ng grupong nagbabantay sa sitwasyon ng karapatang pantao sa bansa, tatlong taon na nila itong isinagawa: ang una ay noong panahon ni dating pangulong Gloria Arroyo.
“Isa itong spin-off ng tradisyunal na Flores de Mayo. Karugtong din ito sa kampanyang #BabaeAko at #LalabanAko ng kababaihan laban sa sexism at misogyny ni Duterte,” ani Palabay.
Nagparada ng limang ensemble ang Karapatan na ang bawat isa ay nagpapakita ng isang isyu ukol sa karapatang pantao sa rehimen ni Pang. Duterte.
Ipinakita ni La Reina de la Verdad ang patuloy na atake at karahasan laban sa kalayaan sa pamamahayag. Simbolo naman ng pakikibaka para sa katarungan sa mga biktima ng gera kontra droga ang La Reina de los Martires. “Hindi krimen ang aktibismo” ang mensahe ni La Reina Esperanza, na isinalarawan ni Gabriela Silang. Pakikibaka ng mga taga-Mindanao ang isinalarawan ng La Reina de la Paz. Inhustisya laluna sa mga bilanggong pulitikal na ikinulong sa mga gawa-gawang kaso ang ipinakita ni La Reina de la Justicia.
Tumulong sa pagdisenyo ng mga kasuotan ang iba’t ibang volunteer na nanggaling sa iba’t ibang grupo. Nagtulong sina Rey Asis, dating tagapangulo ng College Editors Guild of the Philippines, at Jani Llave, dating kawani ng Pinoy Weekly. Dinisenyo at ginawa naman ni Albert Fontanilla ang isa pang damit. Ipininta ni Atty. Maria Sol Taule, na tumulong rin sa kaso ni Sr. Patricia Fox, ang dalawa sa mga kasuotan.
Kasama nila sa parada ang mga kaanak ng mga biktima ng iba’t ibang uri ng paglabag sa karapatang pantao. Ipinakita ng “Protesta de Mayo” na maaring maging malikhain at masining sa pagsasaad ng protesta.
Panganib sa pangisdaan
Bulakan, Bulacan. Halos isang oras na biyahe sakay ng bangkang de motor ang aabutin papunta sa isla ng Sitio 15, sa Brgy. Taliptip, Bulakan, Bulacan. Tataluntunin ng bangka ang isang malawak na ilog saka papasok sa isang dating sapa. Ayon sa mga taga-Sitio 15, dating pinalilibutan ng mga pilapil ang ngayo’y nagmistulang lawang kalawakan ng dagat na ito. Noong 2011, winasak ng bagyong Pedring ang mga pilapil kaya ang dating mga pribadong palaisdaan ngayo’y malaya nang pinangingisdaan ng mga sityo gayundin ng iba pang mangingisda mula sa mga kalapit na bayan tulad ng Obando.
At dahil napabayaan na ngang nakatiwangwang ang dating palaisdaan, nagtubuan at lumago ang mga puno ng bakawan at api-api na tila kagubatan sa gitna ng bahagi ng katubigang ito. At doon sa gitna ng mistulang gubat na iyon matatagpuan ang isang komunidad na binubuo ng 15 kabahayan na tinatawag na Sitio 15.
Magkakahawig ang mga bahay sa sityo. Lahat ay gawa sa kahoy, kawayan at pawid. Mapapasin din na nakaangat nang humigit-kumulang sa apat na talampakan ang mga ito para hindi abutin ng tubig kapag tumataas ang tubig sa dagat.
Inabutan ng Pinoy Weekly na naglalaro ng basketbol ang ilang kabataan sa pinakagitna ng isla, marahil ang tanging libangan dahil walang serbisyo ng kuryente dito. May mangilan-ngilan lamang na mayroong maliliit na solar panel para mayroon silang ilaw sa gabi. May mga radyo ring pinaandar ng baterya.
Sa mga kabahayan, magkakatuwang na naghahayuma ng lambat ang kababaihan habang nag-uumpukan sa isang ginagawang bangka ang kalalakihan.
Isang poso ang pinipilahan ng mga taga-sitio para umigib ng inumin at gamitin sa pang-araw-araw na gawain sa bahay.
Ayon kay Met Magbanua, 51, lider-sityo ng naturang lugar, Sitio 15 ang naging tawag dito dahil 15 ektarya ang kabuuan ng palaisdaang pinag-aalagaan ng alimango at iba pang lamang-dagat. Sa isang pagtingin, mas nakabuti pa, ayon sa mga taga-sityo, ang pagkabuwag ng mga pilapil dahil naging pampublikong pangisdaan na ito.
Inabandonang simbahan at palaisdaan sa Brgy. Taliptip. Ryan Plaza
Pangingisda ang tanging kabuhayan
Pangingisda ang inabutang hanapbuhay ni Met nang mapadpad siya ng Taliptip. Sa Mindoro siya ipinanganak pero napunta sa Bulakan dahil sa himok ng isang kamag-anak.
Noong may mga palaisdaan pa sa lugar, nagtatrabaho sila at pinasusuweldo ng mga propitaryo bilang mga bantay-palaisdaan, mananambak o kaya’y nagsasabog ng taeng-manok na ginagawang pataba sa palaisdaan. Nagbago ito nang nanalasa nga ang bagyong Pedring. Kung dati’y nangangamuhan, ngayo’y malaya na silang mangisda sa malawak na lawang iyon.
Iba-ibang klase ng pangingisda ang ginagamit ng mga taga-sitio. Mayroong nagtatayo ng baklad, pukot at pamamanti na siyang pinakaraniwang paraan na panghuhuli ng alimango at alimasag. Nangangapa rin sila ng hipon, isang paraan ng pangingisda na tanging mga kamay ang gamit sa panghuhuli, at paminsan-minsa’y nangingilaw ng isda sa gabi.
“Maayos naman kami rito, tahimik,”sabi ni Met habang kinukumpuni ang makina ng kanyang bangka na aniya’y nalunod sa gasolina.
Bangka at lambat ang tanging puhunan ng mga mangingisda sa sityo. May bangka ang bawat bahay dahil bukod sa pangingisda, ito ang sinasakyan nila papunta sa pampang para magluwas ng kalakal at mamili ng kanilang mga pangangailangan sa araw-araw.
“Kinse mil ang aabutin para makagawa ng isang bangka at P1,500 naman ang gastos sa paggawa ng lambat o panti,” paliwanag ni Met. Ang halagang iyon ay pinag-iipunan nila dahil iyon ang magiging sandigan ng kanilang kabuhayan.
Namamanti sila mula Martes hanggang Sabado. Iniipon nila ang nahuhuling alimango, alimasag at hipon at sabay-sabay na dinadala sa punduhan ng Obando para ibenta kung Linggo o Lunes.
Kuwento ni Met, umaabot sa halos P4,000 ang kinikita nila sa isang linggo. Ang kalahati nito ay napupunta sa may-ari ng palaisdaan dahil kahit pala nawasak na ang mga pilapil, nagbabayad pa rin sila dahil ‘pagmamay-ari’ pa rin umano ng mga propitaryo ang lawa.
Tinatayang 15 kilo ng alimango ang nahuhuli nila kada linggo na naglalaro mula P170 hanggang P250 ang presyo sa punduhan.
Nakasasapat naman ang kanilang kinikita, ayon kay Met. “Wala naman kaming gaanong pinagkakagastusan dito sa isla,” dagdag niya pa.
Hindi rin nila iniinda ang mga pagbagyo at pagbaha dahil humuhupa agad iyon kapag kumakati ang tubig sa dagat.
Ang tanging nagiging suliranin ng mga mangingisda sa Sitio 15 ay ang tinatawag nilang ‘suong’ o masamang tubig na pumipinsala sa mga lamang-dagat. Pero kahit iyon ay nalalampasan nila dahil nakakabawi sila kapag umayos na ang tubig sa dagat.
“Masaya na kami dito dahil narito ang kabuhayan, kumakain kami nang maayos. Basta’t masipag ka, mabubuhay ka rito. Baka magutom lang kami sa baryo dahil wala kaming alam na hanapbuhay sa pampang,”paliwanag ni Met.
Inaayos ni Mang Met Magbanua, 51, ang motor ng kanyang bangka. Ryan Plaza
Panganib sa karagatan, kalikasan at kabuhayan
Hindi naman talaga iyon ang pinangangambahan ng mga taga-sityo kundi ang pinaplanong pagtatayo ng isang paliparan na makaaapekto sa kanilang lugar.
“Tutol kami sa airport dahil nandito ang aming kabuhayan,” sabi ni Met.
Matagal na nilang naririnig ang bali-balita tungkol sa naturang proyekto pero ang higit nilang ikinababahala ay ang tila pagwawalambahala ng gobyerno sa kanilang kalagayan. Tila umano walang plano ang lokal na pamahalaan para sa kanila kung sakaling matutuloy ang proyekto.
“Nababalitaan lang namin, hindi naman kami kinakausap ni Kapitan o ni Mayor tungkol diyan. Ilang dialogue na ang isinagawa namin pero hindi naman sila sumisipot,” ayon kay Met.
Ang tinutukoy nilang proyekto ay bahagi ng programang Build, Build, Build! ng administrasyong Duterte na kamakailan lamang ay inaprubahan na ng National Economic and Development Authority (NEDA).
Ang P700-Bilyong proyekto ay pangangasiwaan ng San Miguel Corporation kasama ng walo pang proyektong pang-imprastruktura.
Ang panukalang “aerotropolis” ay bubuuin ng isang paliparan na sasaklaw sa 1,168 ektarya at isang city complex na itatayo sa 2,500 ektarya sa baybayin ng Manila Bay na kinabibilangan ng Sitio 15.
Ayon kay Rodel Alvarez, 38, residente rin ng Sitio 15, walang kalakal na mahuhuli kapag tinambakan ang karagatan. “Hindi lamang kami dito sa sitio ang maaapektuhan dahil maraming nakikinabang sa pangisdaang ito,”aniya pa.
“Hindi lang naman pabahay ang kailangan namin kung matutuloy ang proyektong iyan, kundi kabuhayan. Andito ang aming kabuhayan at nabubuhay kami nang maayos dito,” dagdag pa ni Alvarez.
Pinangangambahan rin ng mga residente ang magiging epekto ng naturang proyekto sa kalikasan dahil tiyak na madadamay rin ang mga puno ng bakawan at api-api na pinaninirahan ng mga isda. Malaki rin umano ang magiging papel ng bakawan kung sakaling magkakaroon ng tsunami dahil nakakatulong ito mapahina ang malalaking alon.
Naninindigan ang mga taga-Sitio 15 na ilalaban nila ang kanilang isla kahit malayo sa ‘kabihasnan’. Hindi umano sila papayag na basta-basta na lamang agawin sa kanila ang karapatang makapangisda sa karagatang matagal na nilang inaring pamayanan.
“Ilang bagyo na ang dumaan sa aming buhay pero narito pa rin kami. Narito pa rin ang isla at ang dagat na nagbibigay ng aming mga pangangailangan,” sabi pa ni Alvarez.
Mga manggagawa ng Uni-Pak Sardines, naglunsad ng kampuhan
Nagtayo ng kampuhan ang mga manggagawa ng Slord Development Corporation (SDC) sa harap ng tarangkahan ng Navotas Fishport Gate umaga ng Hunyo 18.
Noong Mayo 11, hindi na pinapasok ang 44 kontraktwal na manggagawa sa pagawaan dahil sa isinagawa nilang protesta laban sa pagbabawas ng araw ng trabaho. Hindi raw sila nakatanggap ng termination notice o memo na tanggal na sila sa trabaho. Hindi na rin sila pinapapasok sa iba pang mga pagawaan ng sardinas na nasa loob at paligid ng Navotas Fish Port Complex. Paninindigan ng mga manggagawa, iligal ang ginawang pagtanggal sa kanila sa trabaho.
Ang mga manggagawang tinanggal ay nasa tatlong dekada nang nagtatrabaho sa paggawaan ng delatang sardinas ngunit nanatili silang kontraktwal. Mababa sa minimum na arawang sahod ang natatanggap nila—nasa P350 para sa mga tinuturing na ‘extra’ hanggang P370 sa mga tinatawag na ‘extra regular’. Hindi rin umano sila nakatatanggap ng mga benepisyo gaya ng SSS, Philhealth at PAG-IBIG. Hindi rin sila nakatatangap ng 13th month pay, holiday pay, rest day pay, maternity leave, paternity leave at solo parent leave.
Inireklamo rin ng mga manggagawa na wala silang pay slip at company ID. Wala ring meal break o break time sa gabi kahit na umaabot sa 12-14 oras ang pasok nila sa isang araw.
Bukod dito, sinasabi ng mga manggagawa na sila rin ang umaamoy sa mga isda na may formalin na nanggagaling sa steamer. Tutol sila dahil mapanganib ito sa kalusugan at hindi rin matagalan laluna ng mga bata pa o manggagawang bago sa trabaho.
Bumuo ng samahan ang mga kontraktwal na manggagawa para itulak ang kanilang regularisasyon. Nagsagawa ng serye ng inspeksyon ang Department of Labor and Employment (DOLE) sa pagawaan ng Uni-Pak. Sunod-sunod na umano ang harassment na naranasan ng manggagawa nang nagbuo sila ng samahan at nagsagawa ng inspeksyon ang DOLE.
Panawagan ng mga manggagawa na gawin silang regular, maibalik sa trabaho ang mga manggagawang tinanggal at makatanggap ng disenteng sahod.
Hinamon naman ng Defend Job Philippines, isang grupo ng mga manggagawa, ang endorser ng Uni-Pak Sardines na si Kris Aquino na magsalita laban sa mga “anti-labor policies” ng SDC, kasunod ng pagsasabi ni Aquino na maaari siyang maging boses ng mga mahihirap sa kanilang sagutan ni Presidential Communications Operations Office Assistant Secretary Mocha Uson.
The post Mga manggagawa ng Uni-Pak Sardines, naglunsad ng kampuhan appeared first on Manila Today.
#NutriAsiaWorkersStrike | Jimmy
“Syempre po kailangan din po namin ng sapat na sahod, sapat na mga benepisyo na makukuha namin sa kanila para po matugunan namin ang mga pangangailangan po namin sa araw-araw.” — Jimmy Cubar, machine operator ng Nutri Asia
Si Jimmy Cubar ay walong taon nang nagtatrabaho sa NutriAsia bilang isang machine operator. Isa lamang siya sa nasa pitumpong (70) mangagawang iligal na tinanggal ng pamunuan ng NutriAsia sa kadahilanang naglunsad sila ng ‘noise barrage’ bilang pagprotesta sa mga nauna nang natanggal na mga opisyales ng kanilang unyon. Pinaratangan rin silang sumira ng mga kagamitan sa pabrika.
Ayon kay Jimmy, kinabukasan matapos ang noise barrage, ipinatawag sila ng management ng NutriAsia. Doon ay pinatawan sila ng “diciplinary action,” kung saan sila ay sapilitang pinapipirma para sa isang suspension at diumano’y paglilipat sa mga lumahok sa noise barrage sa main branch ng NutriAsia sa Cainta, Rizal. Lakas-loob na tinanggaihan ni Jimmy at ng kanyang mga kasamahan ang alok ng management. Dahil dito, tuluyan na silang tinanggal.
Dagdag pa ni Jimmy, kahit ang ibang mangagawa na hindi naman lumahok sa isinagawang noise barrage ay pinatawag din umano ng management ng kumpanya at sapilitang pinapipirma ng kasunduang sila ay hindi na sasali sa anumang unyon kapalit ng mas mataas na pwesto sa trabaho.
Si Jimmy, katulad ng iba pang mga manggagawa ng NutriAsia, ay nagtatrabaho ng walong (8) oras o higit pa pero kumikita lamang ng P 380 bawat araw.
At liban sa SSS at Philhealth ay ikinakaltas pa sa kanilang kakarampot na sahod ang sinasabing “Coop Share” na 50 pesos at “HMO” na 225 pesos. Lalong lumiliit ang maliit na ngang sahod ni Jimmy.
Sa huli, ang panawagan ni Jimmy ay gawing regular ang katulad nilang manggagawang kontraktwal, at mabigyan sila ng sapat na sahod at mga benepisyo.
The post #NutriAsiaWorkersStrike | Jimmy appeared first on Manila Today.
#NutriAsiaWorkersStrike | June
“Sana ay ‘wag na silang gumamit ng dahas. ‘Yung mga pulis, dinahas nila kami pero ang gusto lang naman naming mga manggagawa ay matamasa at maisulong ang aming batayang karapatan sa loob ng pagawaan.” -June Serencio, manggagawa ng Nutri Asia.
Si Pelino Serencio Jr. o June ay isang manggagawa ng NutriAsia na kamakailan ay natanggal sa trabaho bilang close packer. Siya rin ang ingat-yaman ng kanilang unyon, ang Nagkakaisang Manggagawa ng NutriAsia.
Pitong taon na siyang nagtatrabaho sa kumpanya at nakapasok dito sa pamamagitan ng isang agency, ang B-mirk, na ayon sa kanya ay hindi maganda ang pasahod at kulang-kulang ang mga benepisyong kanilang natatanggap. Kabilang pa rito ang mga iligal na deduksiyon sa kanilang arawang sahod na sinasabi ay mapupunta sa kooperatiba nila, pero hindi naman nahuhulugan ng agency nang maayos.
May kasamahan rin silang namayapa na ngunit nahirapan ang kanyang pamilya sa mga bayarin sa ospital. Nagkaroon kasi ng problema sa insurance ang kasamahan niya. Buwan-buwan naman silang kinakaltasan para mailaan sa insurance – kitang-kita naman daw ito sa pay slip – ngunit hindi nakasulat ang kanilang pangalan sa listahan ng kumuha ng insurance.
“Ito ang isa sa mga naging dahilan namin kaya humantong kami sa ganitong sitwasyon,” ani June.
Bakit nangyari ang pagkakatanggal sa mahigit 70 na manggagawa ng NutriAsia?
Ayon kay June, noong nirerehistro pa lang nila ang kanilang unyon ay pinatawag sila ng management ng NutriAsia. Noong una ay pinapapirma pa sila ng isang dokumento na nagsasabing pumapayag silang huwag nang mag-unyon kapalit ng pagtanggap ng mas mataas na posisyon sa kumpanya. Hindi pumayag si June at ang kanyang mga kasamahan. Kinabukasan, tinanggal na sa trabaho ang lahat ng opisyales ng unyon.
Hindi basta basta’ng tinanggap ng mga manggagawa ang kinasapitan ng mga kasamahan nila. Nagkasa sila ng noise barrage sa pagawaan. Pagkatapos ng palakpakan at sigawan bilang protesta sa tanggalan, pinatawag rin ng management ang iba pang manggagawa at muling nagbigay ng offer ng mas mataas na sahod, basta huwag lang silang mag unyon. Muli, hindi pumayag ang mga manggagawa.
Ani June, ang iligal na pagtanggal sa mga manggagawa ng NutriAsia ay isang uri ng “union busting”. Inakala yata ng management na kapag natanggal ang mga pinuno, matatakot na ang mga manggagawang ipaglaban ang kanilang karapatan. Ngunit maling mali sila. Nagkaisa ang mga manggagawa na maglunsad ng welga.
The post #NutriAsiaWorkersStrike | June appeared first on Manila Today.