Home Blog Page 314

Move on? Move forward instead for clean elections, watchdogs say

IT expert Lito Averia discusses the many ways automated election results could be compromised.

On top of coercive activities of the police and military forcing the people not to vote for the opposition and the progressives, on top of humongous campaign ads of administration bets, the automated election system itself can and may have been used to spew vote “results” in favor of the administration bets, particularly at the national level.

By MARYA SALAMAT
Bulatlat.com

MANILA – “Gigil na gigil na ko!”

Glory Alcuaz, 73, was livid at a gathering of election watchdogs and concerned groups that observed the 2019 midterm elections. She had marched with nuns a few days before to protest the election irregularities. (Gigil is a Filipino word that has no single-word translation. As used by ‘Citizen Glory,’ it means something is teeth-gritting objectionable.)

Two weeks after the elections, the Commission on Elections (Comelec), President Duterte himself and other officials of the administration claimed “success” of the 2019 midterm elections. Duterte, while on a four-day visit to Japan, even bragged about the electoral victory of his candidates as “a vote of confidence.”

By now the election season is drawing to a close: 12 senators and party-list groups from where the 18th Congress’ 61 representatives will come from are already proclaimed, majority of local posts are already filled, and more than half of 715 randomly selected sample precincts have been subjected to the Random Manual Audit (RMA).

Newly elected and reelected lawmakers are now preoccupied with who gets to be members or chairs of committees, who will be elected House Speaker and possibly even Senate President.

But it is not yet the time to “move on,” to forgive or forget the dirtiest, most untransparent and questionable election ever, according to statements of various groups, some of whom held protests in front of the Comelec in Manila last May 29.

“As the Comelec holds an en banc meeting (May 29), it is hoped that the people who felt cheated by the machinations of the powers-that-be and triggered by the political arrogance of the few, be united in the call to oppose all forms of election fraud and demand transparency and accountability from a supposedly independent agency,” said election watchdog Kontra Daya.

All the concerns raised over irregularities on the conduct and results of the midterm elections have remained unresolved to this day.

“We should ask more questions and demand accountability from the government, especially from the Comelec. The public must continue on probing the credibility of the results of the elections,” said Mary Joan Guan, convener of Babae, Bantayan ang Eleksyon (BaBaE!) Network, an alliance of women leaders and organizations that monitor fraud and violence during elections.

Vote of confidence or mark of subverted people’s will?

Bayan Muna Partylist is one of only two party-list groups to win three seats in the election, a feat that’s “impressive in this kind of climate,” as observed by news anchor Lynda Jumilla in her TV show “Beyond Politics” in ABS-CBN. From her experience, she told the incoming Bayan Muna Partylist Rep. Ferdie Gaite on her show this Wednesday, “this is the worst and most intense red-tagging received by the progressive groups.”

Despite these attacks the progressive party-list groups prevailed. It calls for celebration, indeed, but Gaite says “Duterte will not desist from subverting the people’s will.”

At a gathering organized by election watchdog Kontra Daya last May 18, opposition senatorial candidate Erin Tañada recounted how Duterte himself lashed at each member of their slate. “In no other campaign before will you see the President hitting the individual candidates of the opposition.”

His group Otso Diretso observed also that from January and February this year, “little by little the administration candidates were no longer taking part in public debates or meet and greet.”

“We thought maybe they don’t want to be made to account for the past three years,” Tañada said. “Or maybe the candidates just didn’t want to engage with the constituents.” He also shared, “Sara Duterte, campaigner of Hugpong ng Pagbabago, committed a mistake while trying to protect Imee Marcos. She said ‘honesty is not a requirement’.” Marcos at the time had stirred a hornet’s nest of jokes about her fictitious academic achievement.

Tañada said among themselves in the Otso Diretso slate, they think the administration had data about the growing public support to the opposition and that’s what prodded them to intensify attacks against the opposition. “This is our experience at LP (Liberal Party), the experiences of Makabayan were a lot worse.”

‘Hanep na badyet, hanep na atake’ (Humongous budget, extreme attacks)

“The dice is loaded. Grabe na pondo. Grabe na campaign at bira,” (They have a humongous budget, they campaigned and attacked massively) said Neri Colmenares, Bayan Muna president and senatorial bet of Makabayan forces, referring to the Duterte administration.

From massive pre-election campaigning to end of campaign period violations of administration bets, their candidates obviously have a huge campaign funds. “There should be a bill filed against election overspending,” Colmenares said. TV and radio ads of administration bets all but ruled the airwaves, many showing President Duterte himself campaigning for his candidates.

These, amid blatant coercion and suppression of the opposition as the Armed Forces of the Philippines and the Philippine National Police treated like enemy of the state every group voicing criticism or dissent.

For the Makabayan forces, the pre-election massive campaign of administration bets came with pre-election massive suppression and intimidation of the opposition, civil society and urban and rural poor communities. There is the bloody drug war in the cities, Martial Law in Mindanao and “undeclared” Martial Law in other areas, notably in Negros and Samar.

One matrix after another, Red October and other supposed plots of destabilization were “unearthed” by Malacañang as they threatened those allegedly behind it. In Negros, Colmenares’ bailiwick, two massacres of peasants organizing for land reform happened. Peasants were rounded up tokhang-style, according to the reports of a fact-finding mission.

“While the president is allowed to campaign and is using the presidential platform, we are not supposed to campaign,” Colmenares said. “Of course the military and the police have been attacking us relentlessly […] Up to election day, they distributed their newspaper maligning the progressive candidates and groups.”

In addition, there were also cases of vote-buying, voter disenfranchisement, unexplained “glitches” of VCMs and transmission, malfunctioning equipment of automated elections, and many other irregularities that raise doubts on the election results, according to IT experts, Kontra Daya and other watchdogs.

Hackable, untransparent automated elections

There have been reports about the vulnerabilities of the Philippine automated election system, compounded by its utter lack of transparency.

(Read: Own Up to ‘worst elections ever,’ poll body urged  ‘Fraud, use of gov’t resources, fear are key factors in elections’ ; Analyst: Comelec violated the election law )

At the Kontra Daya post-election assessment, former Bayan Muna Rep. Satur Ocampo mentioned AFP Brig. Gen. Antonio Parlade’s gloating about the success in reducing the millions of votes supposedly for the Makabayan bloc. Colmenares said that this is an admission of electioneering but the Comelec has not done anything about it.

On top of coercive activities of the police and military forcing the people not to vote for the opposition and the progressives, on top of humongous campaign ads of administration bets, the automated election system itself can and may have been used to spew vote “results” in favor of the administration bets, particularly at the national level.

According to Lito Averia, an information technology expert from the National Citizens’ Movement for Free Elections (Namfrel), the automated election system in the Philippines is hackable by the Comelec or its approved personnel and only Comelec can see whether it happened or not. Even IT experts will have difficulties finding the smoking gun for cheating which the Comelec requires to entertain complaints.

In the Philippines’ automated elections,  Averia said “may mga di nakikita taumbayan” (the people can’t see through some things.

After after 2010 and 2013 elections, there are voter receipts, but you still did not see how your vote was counted.” After votes are entered into the VCM (vote counting machines), they are transmitted from precincts to the city or muncipal level, and then to provincial and national levels. At each level, Averia said there is the what is called as “meet me rooms.” Every transmitted vote passes through the “meet me room” which are conveniently undisclosed. The back-up is undisclosed too. The central server’s location is also a secret. Averia said it is the Comelec responsibility to disclose parts of the system.

In a case study of vote results in Cainta, Averia pointed to unlikely behavior of Filipino votes. “The trend in votes count of winning candidates mimics the trend of votes cast and the number of registered votes.” Usually there are fluctuations, he said. Such a mimic can only happen with pre-programming.

Averia said there might be more cases like Cainta if data will be available.

He believes the attack happened on the machine. The manual audit will likely match, he said, because the attack happened on the vote-counting machines. The source code reviews allowed (or not) in parts of the automated election system has been either limited or none, Averia also said. If his estimate was true, it could explain the complaints everywhere of discrepancy in votes cast and read.

In fact, some of the proclaimed senatorial winners defied expectations. “No amount of historical revisionism, macho posturing and sycophant simpering would have elected the likes of Imee Marcos, Bato dela Rosa and Bong Go to the Senate,” said the National Democratic Front of the Philippines in a statement emailed to the media.

Traditionally the “losing” candidates are heckled to silence by the admonition of supposed sourgraping. But doubts continue to cloud the results of the election, Kontra Daya and various watchdogs urge for electoral reforms and accountability given that three years from now, the presidential election will happen.

“Protesting the election results and conduct is a fight that is not hinged on electoral victory or losses,” Colmenares said. Bayan Muna and other progressive party-list groups won seats, he said, yet they are protesting the sullied elections.

“These are not glitches but anomalies” in the election, Averia said. And all these require accountability and change. (http://bulatlat.com)

DISCLOSURE: Bulatlat Associate Editor Danilo Arao is a convenor of Kontra Daya.

The post Move on? Move forward instead for clean elections, watchdogs say appeared first on Bulatlat.

Marawi


By DEE AYROSO
(http://bulatlat.com)

The post Marawi appeared first on Bulatlat.

Cenro reacts to citizens’ complaint of foul odor in Maa’s motorpool

0

After a complaint regarding foul odor emitted by unwashed garbage trucks in Barangay Ma-a was lodged with an online platform of the city government for public complaints, the City Environment and Natural Resources Office (Cenro) was compelled to resolve the matter.

Supreme Court issues writ of amparo and habeas data in favor of red-tagged rights groups Karapatan, Gabriela, RMP

On May 24, 2019, the Supreme Court, in an en banc session, issued a writ of amparo and habeas data in favor of petitioners Karapatan, Gabriela, and Rural Missionaries of the Philippines (RMP). The Court also directed the Court of Appeals to hear the petition on June 18, 2019, and to submit a decision on the case. The said organizations filed petitions for a writ of amparo and habeas data on May 6, 2019, citing incidents of threats, red-tagging and attacks against members and officers. 

Respondents President Rodrigo Duterte, DND Secretary Delfin Lorenzana, National Security Adviser Hermogenes Esperon Jr., Presidential Spokesperson Salvador Panelo, Gen. Benjamin Madrigal Jr., Brig. Gen. Fernando Trinidad, Maj. Gen. Erwin Neri, Lt. Gen. Macairog Sabiniano Alberto, NICA Director Gen. Alex Paul Monteagudo, Deputy Dir. Gen. Vicente Agdamag, Senior Supt. Omega Jireh Fidel, Maj. Gen. Antonio Parlade Jr., Executive Director Jole Sy Egco, Undersecretary Severo Catura, and PCOO Undersecretary Lorraine Badoy were also required to make a return of the writ before the Court of Appeals on or before June 13, 2019. 

“There has been no respite in the military and the government’s attacks against our organization and other human rights defenders and activists, but this is a much welcome development. We are aware that this is just the beginning of an arduous battle, but we take courage from all the human rights defenders who withstood the worst of this repressive government, and all those who have been killed in the cause for human rights. The Duterte administration has poured effort, resources and time into undermining our work but unfortunately for them, we will always assert our right to continue human rights advocacy. As they attack us from all fronts, we fight back in the same persistent and determined manner,” said Karapatan National Chairperson Elisa Tita Lubi.

In the petition filed by Karapatan last May 6, the group cited various incidents of attacks against its human rights workers, including trumped up charges implicating Lubi, death threats sent to Karapatan Secretary General Cristina Palabay, posters and banners maligning the organization and its officers including its Vice Chairperson Reylan Vergara hanged in public places, pronouncement of military officials referring to Karapatan as a communist front, and public speeches red-tagging the rights group by no less than President Duterte.

According to Karapatan’s documentation, 58 human rights workers of Karapatan have been subjected to extrajudicial killings, 7 of which were killed under the Duterte regime. This includes Elisa Badayos, coordinator of Karapatan Central Visayas, Mariam Acob, paralegal of Kawagib Moro Human Rights Alliance, Atty. Benjamin Ramos of Karapatan-Negros, and Bernardino Patigas of Karapatan-Negros.

“The unbridled lies and red-tagging, exemplified by statements of troll-in-uniform Maj. Gen. Antonio Parlade Jr., is meant to incite violence against human rights defenders, demoralize and discourage us from our work, and discredit organizations that expose and bring forward cases of human rights violations,” said Karapatan Secretary General Cristina Palabay. 

“This favorable decision by the Supreme Court comes at a crucial time. The Court has seen the merit of our petition, and we see this as an acknowledgment of the perilous environment that human rights defenders work in. We reiterate that activism and the full exercise of our civil and political rights is not a crime. While we continue with our everyday human rights work, we are also resolute in our commitment to see this through. This is a reminder to the government that sectors and defenders under attack, despite the orchestrated bullying, will find ways to demand and exact accountability. To the respondents, see you in court,” concluded Palabay. 

Elisa Tita Lubi, National Chairperson, +639209461223
Cristina Palabay, Secretary General, +639173162831
Karapatan Public Information Desk, 0918-9790580 

Balangiga

Matatandaang si Neri Colmenares, kasama ni Teddy Casiño, kapwa kinatawan ng BAYAN MUNA Party-list, ang nagpasa ng House Resolution No. 236, noong 2010 para manawagan sa pagbabalik ng tatlong kampana ng Balangiga.

*           *           *

“You cannot frighten us with your bombs and deaths;
You cannot put us all in your padded jails;
You cannot snatch the dawn of life from us!”
I Want the Wide American Earth, Carlos Bulosan

*           *           *

Kasamang ipinanawagan ang pagbabalik ng gobyerno ng Estados Unidos ng iba pang mga ninakaw (‘war booty’) mula sa Samar noong panahon ng Digmaang Pilipino-Amerikano noong 1899-1902. Makapangyarihan ang resolusyong ito, dahil mismong Kongreso natin ang naggigiit sa gobyerno ng imperyalistang bansa.

Isang manifesto ang resolusyon na nagbigay ng matalas at malalim na perspektibang pangkasaysayan sa naganap na masaker sa Balangiga, Eastern Samar. Ibinabalik tayo nito sa papel ng mga kampana sa matagumpay na pananambang ng mga rebolusyunaryo sa garison ng mga Amerikano noong Setyembre 28, 1901.

*           *           *

“Sabado ng gabi, Setyembre 27,
nagtipon-tipon sila sa Canlara.
Mag-aala-una ng umaga, Setyembre 28,
inilikas tungo sa liblib ng bundok
ang mga bata, matatanda, at may sakit.”
Pintakasi, Richard Gappi

*           *           *

Anang resolusyon: “[T]he bells of the Balangiga church were rung by the town’s chief of police at 6:30 a.m.to signal the ambush. The night before, rebels disguised as women smuggled weapons, mostly bolos,in small coffins which were carried to the church for an evening service. The attacking force,composed of around 500 men in seven different units, represented virtually all families of Balangiga, whose outlying villages then included the present towns of Lawaan and Giporlos, and of Quinapundan, a town served by the priest in Balangiga.”

Ang insidenteng ito ay tinaguriang “single worst defeat” ng mga tropang Kano noong Digmaang Pilipino-Amerikano.

*           *           *

“as he came in from the sea to find the township empty,
blackened posts of houses lifting skyward like arms in worship,
red puddles on the street, silence weighing the branches
around the empty town square, the belfry bare,
the altar gutted. Everywhere, ashes, ashes.”
Escrito En Sangre, Merlie Alunan

*           *           *

Mabuti pa ang manghiram ng mukha sa aso, sabi nga. Matindi ang pagkakapahiya ng mga tropang Kano. Ang kanilang ganti, pagpapatuloy ng resolusyon:

“[T]o avenge the attack, Brig. Gen. Jacob Smith gave orders to US forces to “kill and burn,” to take no prisoners and shoot down any male over the age of 10 capable of bearing arms. The resulting orgy of burning, looting, rape, torture and killing turned the island of Samar in sixmonths into a “howling wilderness.” From around 300,000, the island’s population dropped toaround less than 257,000. In Balangiga alone, about 5,000 people were killed and the village burned to the ground.”

*           *           *

Ang kalunos-lunos na pagpulbos sa Balangiga, pagtortyur at pagmasaker sa taumbayan, ay hindi binura ng mga Waray sa kanilang alaala. Isinasalin nila ito sa bibig, ipinapasa sa mga musmos, sa pamamagitan ng isang awiting bayan:

Inday, Inday, nakain ka
Han kasunog han munyika?
Pito ka tuig an paglaga,
An aso waray kitaa.

Sa dokumentaryong TWO BELLS/TWO WORLDS na na-post sa YouTube, sa timestamp 47:25, maririnig na inaawit ng isang matandang Waray ang bersyong ito:

Inday, Inday, nakain ka
Han kasunog han Balangiga?
Pito ka tuig nga naglaga,
An aso waray kitaa.

Sa salaysay ng ikalawang bersyon, inuusisa, nasaaan ba si Inday (term of endearment sa babae) habang nasusunog ang Balangiga; pitong taon itong nasusunog, pero hindi makita ang usok.

*           *           *

Naitala ni Alunan, sa aklat na Sa Atong Dila, ang buong awiting bayan. Samantala, ang aking sipi sa itaas ay ginawang chorus sa kantang ‘Inday, Inday’ ng Juan De La Cruz Band.

*           *           *

“Ilang salinglahi na ang dumaan
At nanatili ang mga batingaw
Bilang bihag sa ibayong dagat.
Nais sikilin ng imperyalista ang tunog
Subalit laging umuugong ito,
Umaalingawngaw sa sa puso’t diwa
Ng taumbayang patuloy sa pakikibaka
Para sa kanilang kalayaan.”
– Mga Batingaw ng Balangiga, Jose Ma. Sison

*           *           *

Ang tuluyang pagbabalik ng tatlong kampana sa Balangiga nitong nakaraang Disyembre ay tagumpay ng deka-dekadang paggigiit ng taumbayan. Tandaan nating dinala pa ng mga makabayan sa lansangan ang labang ito. Itanim natin sa alaala ang tagumpay at ipagpatuloy ang rebolusyon.

SC issues protection order for rights defenders

Officers of Karapatan, Rural Missionaries of the Philippines and Gabriela file a petition for writ of amparo and writ of habeas data before the Supreme Court, May 6. (Photo courtesy of Karapatan)

“We reiterate that activism and the full exercise of our civil and political rights is not a crime. While we continue with our everyday human rights work, we are also resolute in our commitment to see this through.”

By RONALYN V. OLEA
Bulatlat.com

MANILA — The Supreme Court granted the petitions for writ of amparo and writ of habeas data filed by human rights alliance Karapatan, Gabriela and Rural Missionaries of the Philippines (RMP) in an en banc session, May 24.

The groups have sought protection from the high court on May 6 citing the “intensifying attacks on their members” ranging from death threats, surveillance, red tagging and vilification to killings.

The petition for a writ of amparo is a remedy available to any person whose right to life, liberty and security is violated or threatened with violation by an unlawful act or omission of a public official or employee, or of a private individual or entity. It covers extralegal killings and enforced disappearances or threats thereof. The writ of habeas data, meanwhile, is a remedy available to any person whose right to privacy in life, liberty or security is violated or threatened by an unlawful act or omission of a public official or employee, or of a private individual or entity engaged in the gathering, collecting or storing of data or information regarding the person, family, home and correspondence of the aggrieved party.

The high court directed President Rodrigo Duterte and military respondents to file their comment to the petition before June 13. It also ordered the Court of Appeals to hear the petition on June 18, and to resolve the case within ten days after the case is deemed for decision.

Karapatan Secretary General Cristina Palabay welcomed the decision. “The Court has seen the merit of our petition, and we see this as an acknowledgment of the perilous environment that human rights defenders work in.”

According to Karapatan’s documentation, 58 human rights workers of Karapatan have been subjected to extrajudicial killings, 7 of which were killed under the Duterte regime. This includes Elisa Badayos, coordinator of Karapatan Central Visayas, Mariam Acob, paralegal of Kawagib Moro Human Rights Alliance, Atty. Benjamin Ramos of Karapatan-Negros, and Bernardino Patigas of Karapatan-Negros.

“We reiterate that activism and the full exercise of our civil and political rights is not a crime. While we continue with our everyday human rights work, we are also resolute in our commitment to see this through,” she said.

Other respondents include Defense Secretary Delfin Lorenzana, National Security Adviser Hermogenes Esperon Jr., Presidential Spokesperson Salvador Panelo, Gen. Benjamin Madrigal Jr., Brig. Gen. Fernando Trinidad, Maj. Gen. Erwin Neri, Lt. Gen. Macairog Sabiniano Alberto, NICA Director Gen. Alex Paul Monteagudo, Deputy Dir. Gen. Vicente Agdamag, Senior Supt. Omega Jireh Fidel, Maj. Gen. Antonio Parlade Jr., Executive Director Jole Sy Egco, Undersecretary Severo Catura, and PCOO Undersecretary Lorraine Badoy.

Palabay said the high court’s decision is “a reminder to the government that sectors and defenders under attack, despite the orchestrated bullying, will find ways to demand and exact accountability.”

Karapatan National Chairperson Elisa Tita Lubi said that even as the Duterte administration has poured effort, resources and time into undermining their work, they will always assert their right to continue human rights advocacy.

“As they attack us from all fronts, we fight back in the same persistent and determined manner,” Lubi said.

On May 3, the SC also issued writ of amparo and habeas data for the National Union of Peoples’ Lawyers (NUPL). (http://bulatlat.com)

The post SC issues protection order for rights defenders appeared first on Bulatlat.

Rehimeng Duterte: Ikalawang kabanata

Dominado ng mga pambato ng administrasyon ang 2019 midterm elections, lalo na sa Senado.

Dahil dito, siguradong raratsadahin ng administrasyong Duterte ang prayoridad nitong mga polisiyang neoliberal sa oras na magbukas ang ika-18 Kongreso. Matatandaang ginamit na nito ang pagiging “super-majority” (o labis na mayorya) sa ika-17 Kongreso para magpasa ng mga hakbang na nagpapalala sa krisis sa trabaho, kahirapan at kakulangan ng kaunlaran.

Mas malala pang mga polisiya pa ang maipapasa matapos mahalal ang mga opisyal na di-maaasahang tatalikod sa neoliberalismo.

Kuwestiyonableng mga resulta

Kontrobersiyal ang naging tagumpay sa eleksiyon ng mga kandidato at grupong party-list na sinuportahan ng administrasyon.

Tumampok sa 2019 midterm elections ang malawakang pagbili-ng-boto, pagkasira ng mga makina sa botohan, at kahina-hinalang mga pagkabalam sa pagpapadala ng resulta. Lantad ding ginamit ng administrasyong Duterte ang mga rekurso ng publiko hindi lang para suportahan ang mga kandidato nito kundi para isabotahe ang kampanya ng oposisyon. Pinuruhan ng malupit na atake lalo ang progresibong mga kandidato, grupong party-list at mga tagasuporta nila.

Nakuha ng mga kandidato ng Hugpong ng Pagbabago na suportado ni Duterte ang siyam sa 12 puwesto sa Senado: si Cynthia Villar, pinakamayamang senador at asawa ng pinakamayamang oligarko sa bansa; Taguig Rep. Pia Cayetano; reelectionist senator Sonny Angara, anak ng namayapang senador Ed Angara; reelectionist at dating senate president Koko Pimentel, anak ng dating senador Aquilino Pimentel; dating Special Assistant to the President Christopher “Bong” Go; dating hepe ng pulisya Ronald “Bato” dela Rosa; Imee Marcos, pinakamatandang anak na babae ng napatalsik na diktador na si Ferdinand Marcos; dating nakulong na mandarambong at dating senador Ramon “Bong” Revilla; at dating Metro Manila Development Authority (MMDA) chief at dating presidential political adviser Francis Tolentino.

Marami sa mga nagwaging grupong party-list ay may ugnay o tuwirang suportado ng administrasyon: ang Anti-Crime and Terrorism Community Involvement and Support (ACT-CIS) party-list; ang partidong suportado ni Gloria Arroyo na alyado ni Duterte, ang Ako Bicol Political Party (AKB); One Patriotic Coalition of Marginalized Nationals (1Pacman) ng pinakamayamang multi-bilyonaryo na kongresistang si Michael Romero; Probinsyano Ako ng warlord sa Ilocos Norte na si Rudy Farinas; at ang Marino, na inindorso ni Duterte at may nominadong mga negosyanteng nakabase sa Davao.

Inilarawan ng election watchdog na Kontra Daya ang mga grupong ito bilang “kaduda-duda at insulto sa sistemang party-list.”

Samantala, napagwagian ng blokeng Makabayan ng progresibong mga grupong party-list ang sistematikong atake ng Estado at paninira para makakuha ng anim na puwesto sa ika-18 Kongreso, nabawasan lang ng isa mula ng nakaraang halalan. Nakakuha ang Bayan Muna ng mahigit 1.1 milyong boto para makakuha ng tatlong puwesto sa unang pagkakataon mula 2007. Nakakuha naman ng isang puwesto bawat isa ang Gabriela Women’s Party, ACT Teachers Party at Kabataan Party-list. Hindi nakapagmantine ng puwesto sa Kamara ang Anakpawis, ang isa pang miyembro ng bloke na may makinaryang pinanungahan ng mga manggagawa at magsasaka na nakaranas ng malupit at bayolenteng mga atake at pamamaslang.

Pinakikita ng sistematikong atake ng Estado sa progresibong mga kandidato at grupo para pigilan silang makaupo ang mga depekto ng demokrasya sa eleksiyong Pilipino. Nanira at nanabotahe ng kampanya at pampulitikang mga alyansa at nang-atake sa makinaryang party-list ang mga militar, pulisya at lokal na mga opisyal ng gobyerno sa mga kandidato ng Kaliwa. Ipinapakita lang nito ang di pagiging bukas ng gobyerno sa mga aktibistang nagtataguyod ng tunay na pagbabago at nag-aangat sa kaalaman ng publiko sa mga isyu habang nagtutulak ng tunay na mga solusyon.

Pagbenta at panunupil

Napakalaking bahagi muli ng nagwaging mga kandidato ay galing sa datihan nang pampulitikang mga partido, pampulitikang mga partido at interes ng elite na siyang nasa likod ng sistema ng mga batas na kontra-mamamayan at kontra-kaunlaran ng bansa. Malamang na ipagpapatuloy lang nila o paiigtingin pa ang dati nang mga polisiya sa ikasasama ng ekonomiya.

Kabilang sa mga hakbang na pakikinabangan lang ng iilan na ipinasa ng ika-17 Kongreso sa ilalim ng administrasyong Duterte ang Tax Reform for Acceleration and Inclusion (Train) Law, na nagpapaba sa personal income, estate at donor taxes ng mayayaman habang pinahihirapan naman ang pinakamahihirap na ngang mayorya sa pamamagitan ng mas mataas na buwis sa mga bilihin. Isa pang hakbang ng administrasyon ang Rice Tariffication Law na nagliberalisa sa pangangalakal ng bigas. Dahil dito, lalong magiging palaasa ang bansa sa makitid na merkadong pandaigdig para sa bigas, habang kakarampot ang suporta ng gobyerno sa produksiyon ng milyun-milyong magsasaka ng bigas. Nariyan din ang batas militar sa Mindanao, sa kabila ng namonitor ng Commission on Human Rights (CHR) na malawakang paglabag sa karapatang pantao sa lugar.

Sinabi ni Senate Pres. Vicente “Tito” Sotto III na pag-uusapan ng Senado ang pag-aamyenda sa Public Services Act (PSA) at Human Security Act (HSA) sa huling mga araw ng ika-17 Kongreso hanggang Hunyo. Ibinubukas ng pag-aamyenda sa PSA sa dayuhang pag-aari at kontrol ang kritikal na pampublikong mga serbisyo tulad ng kuryente, telekomunikasyon, at transportasyon. Nakokomprumiso nito ang pambansang seguridad at depensa-sibil, habang ginagawang lalong mas di-abot-kamay ang pampublikong mga serbisyo at di maaabot lalo na ng mga pamilyang may mababang sahod.

Samantala, nagbabanta ang HAS na lalong kitilin ang mga kalayaang sibil at karapatang pantao ng mga mamamayan. Ngayon pa lang, ginigipit na ng administrasyong Duterte ang sinasabing mga personalidad na sangkot daw sa droga at diumano’y pinaghihinalaang mga “terorista” at tagasuporta nang labag sa karampatang proseso at batas. Nangangamba ang mga kritiko na bibigyan lang ng mga amyenda sa HAS ang gobyerno ng mas malayang kamay para bumigwas sa oposisyon at iba pang tinitingnan nitong banta sa pamumuno nito.

Malamang na lalong pinalakas-loob ng mga resulta sa eleksiyon ang administrasyong Duterte na itulak ang Charter Change (cha-cha) para paglingkuran ang makitid na adyenda nito sa pulitika. Nanantiling prayoridad ng gobyernong Duterte ang pag-aamyenda sa 1987 Saligang Batas na nakapokus sa pederalismo at buong liberalisasyon ng ekonomiya.

Mula noong panahon ni Fidel Ramos hanggang sa kasalukuyang administrasyon, konsistent ang maraming tangka para magkaroon ng cha-cha sa pagtanggal sa mga hadlang sa batas para sa tuwirang dayuhang pagsasamantala sa likas-yaman ng bansa. Konsistent din ito sa kagustuhang tanggalin ang mga hadlang sa dayuhang pagmamay-ari sa lupa, pampublikong mga yutilidad, institusyong pang-edukasyon, masmidya at advertising. Sinasabi ng mga nagtutulak nito na magbubunsod ng kaunlarang pang-ekonomiya daw ang pag-akit ng dayuhang pamumuhunan.

Ito rin ang dahilan kung bakit tinutulak ng Malakanyang ang iba pang panukalang batas na nakatengga sa iba’t ibang komite ng Senado, tulad ng National Land Use Plan, ang panukalang batas na sinasabing pagtigil sa kontraktuwalisasyon, at ang Tax Reform for Attracting Better and Higher Quality Opportunities (Trabaho). Maliban sa pag-amyenda sa PSA, itinutulak din ng National Economic and Development Authority (NEDA) sa Legislative-Executive Development Advisory Council (Ledac) ang pagliliberalisa sa industriya ng asukal, paglikha ng Department of Water, at pagbigay ng eksempsiyon sa election ban sa mga proyekto ng gobyerno na line-itemized.

Lahat nang ito, nakatuon sa pagpapadali sa negosyo at kita mula sa pampublikong mga serbisyo, lupain at likas-yaman, at paggawa ng imprastraktura. Kabaligtaran naman ang pangalan ng Trabaho Bill sa magiging epekto nito, dahil ang tunay na pokus nito ay pagbaba sa corporate tax at pagrarasyunalisa sa mga insentibo na, kung may epekto man, ay maaring lalong pahirapan ang pag-eempleyo at bumaba ang sahod ng mga manggagawa. Kahit ang sinasabing batas para wakasan ang kontraktuwalisasyon ay maaaring maging ilegalisa ang kontraktuwal na mga gawain sa empleyo sa halip na mapigilan ito.

Sa halip na magdala ng kaunlaran, mas malamang na palalain ng cha-cha at iba pang priority bills ng administrasyong Duterte ang maka-negosyo at neoliberal na mga polisiya ng nakaraang mga dekada. Makikilala ang ekonomiya ngayon sa pag-urong ng agrikultura at pagmamanupaktura, mahinang paglikha ng trabaho at talamak na kahirapan.

Bantay-sarado

Punung-puno ang ehekutibo, lehislatibo at hudisyal na mga sangay ng gobyerno ng mga alyado ng administrasyon o di kaya’t mga takot na magsalita. Pinalalakas ng gawa-gawang resulta ng nakaraang eleksiyon ang kamay ng administrasyon at mga tagasuporta nitong nasa elite na magpatupad ng mga hakbang sa ekonomiya at pulitika na pakikinabangan nito, sa kapahamakan ng publiko.

Ngayon, higit kailanman, nakataya rito ang patrimonya at soberanya ng bansa, gayundin ang karapatan at kagalingan ng mga mamamyan

Ngayon, higit kailanman, kritikal ang masugid na pagtutol ng organisadong batayang mga sektor. Pinaka-inaasahang tagadepensa kontra sa pambabaluktot ng ekonomiya para paglingkuran ang makitid na interes ng elite. Makakatulong ang mga progresibo sa Kongreso at mga alyado nila sa gobyerno hanggang sa lokal na antas, para magtulak ng alternatibong adyenda sa ekonomiya. Maaaring mapaunlad ang lokal na agrikultura at industriyang Pilipino, maprotektahan ang kalikasan, mataguyod ang kagalingan ng mga mamamayan, at makamit ang kalayaan sa ekonomiya.

May ulat ni Casey Salamanca. Salin ng PW mula sa orihinal na Ingles na pinamagatang “2019 midterm elections results:Harsher policies ahead”

 

Tato on My Mind

Nitong Marso 10 ang ika-100 kaarawan ni Renato Constantino — progresibo at makabayang historyador at kritikong panlipunan, at awtor ng maraming mahalagang sanaysay at libro. Bilang paggunita, maraming aktibista ang nag-post, kalakhan sa Facebook, tungkol sa kanyang mga sulatin at sa papel ng mga ito sa kanilang pagkamulat at paninindigan.

Kapag sinabing kaisipang makabayan at anti-imperyalista sa Pilipinas, lalo na matapos ang World War II, isa ang pangalan ni Constantino sa mga laging mababanggit — kasama ang senador na si Claro M. Recto, ang historyador at manunulat na si Teodoro A. Agoncillo, at ang lider-Komunista na si Jose Maria Sison. Guro siya, sila, ng ilang henerasyon ng mga makabayan at aktibista at ng kilusan ng mga ito.

Isa sa pinakahuling nagbanggit ang manunuring pampulitikang si Temario C. Rivera, sa kanyang presentasyong “The FQS (1970) in Philippine History: Impact on Politics” na pinost ng Arkibong Bayan sa Facebook. Mahalaga aniya ang kaisipan ng apat sa pag-alab ng nasyunalismo at kilusang masa noong dekada 60 — na nag-ambag naman sa mga dambuhalang protesta na binungkos sa tawag na First Quarter Storm ng 1970.

Maraming nailathalang sulatin sa kanyang mahaba at produktibong buhay si Constantino. Ang mahahabang sanaysay pa lang niya, panandang-bato na sa iba’t ibang usapin, may mga titulong malakas ang dating: “Veneration Without Understanding” (1969) tungkol sa pagiging pambansang bayani ni Jose Rizal, “The Miseducation of the Filipino” (1959), tungkol sa kolonyal na edukasyon sa bansa, “Parents and Activists” (1971) tungkol sa ugnayan ng mga aktibista at kanilang magulang.

Ngayon, mas kilala siya sa dalawang-tomong kasaysayan ng Pilipinas, co-author ang asawa at kapwa-makabayan niyang si Letizia R. Constantino: ang A Past Revisited (1975), saklaw ang pananakop ng Espanya hanggang bago ang World War II at The Continuing Past (1978), saklaw naman ang World War II hanggang bago ang diktadurang US-Marcos.

Marami rin siyang librong koleksyon ng sanaysay. Matatandaan ang Dissent and Counter-consciousness (1970), na ang titulo’y nagpapahaging ng paniniwalang madalas sabihin ni Constantino, tinatanganan niya, at pinapatunayan mismo ng mga sulatin niya: mahalaga, kung hindi man susi, ang kamalayan sa pagbago o pagpapanatili ng sistemang panlipunan.

Noong dekada 90, pinapabasa na sa klase — ng mga propesor na naging aktibista, saglit o matagalan — ang A Past Revisited at The Continuing Past. Puno ng highlight, salungguhit, bilog, at magugulong sulat ng mga nag-aaway na mambabasa ang mga kopya nito na pinapa-Xerox nang walang humpay. Ang mas masipag na estudyante, magbabasa ng iba pang sulatin ni Constantino — mas payapa ang mga pahina, pero magulo pa rin.

Sa panahong iyun, may mga estante sa National Book Store na puno ng iba’t ibang akda ng mag-asawa, kasama ang maninipis na libro at mga booklet na tila laan talaga sa mga guro at estudyante. May kolum din si Constantino noon sa diyaryong Manila Bulletin — kung saan pinagsusulat ang mga iginagalang ng lipunan pero hindi naman binabasa.

Mahusay na introduksyon sa makabayang kasaysayan, at makabayang kaisipan sa kabuuan, si Constantino. Maipagpapalagay na karaniwang Pilipinong mambabasa ng Ingles ang gusto niyang paliwanagan. Hakbang-hakbang siyang maglatag ng datos at argumento bago tumumbok sa kongklusyon. Nagsisimula siya sa kung nasaan ang mga mambabasa, hindi sa kung saan niya gustong dalhin sila. Tinitimpi ang isip sa pag-aaral dahil mula rito lumalabas ang suklam sa dulo kadalasan, at ang kagustuhang kumilos.

Pero higit sa lahat, nakakayanig ng isipan ang laman ng mga sulatin niya. Ang mga hiwa-hiwalay na pangyayari, naipapaloob sa kabuuan ng isang naratibo. Ang mga bida, nagiging kontra-bida; at ang kontra-bida, nagiging bida. Ang karaniwan, biglang nagiging makabuluhan; ang banal, nasasadlak sa imburnal. Ang sambayanan, na laging binabanggit sa kasaysayan sa elementarya at hayskul pero hindi naikukwento, sinikap buuin ang kwento.

Kapag nabasa mo si Constantino, hindi ka magdadalawang-isip na sabihing Marxista siya. Pero hindi siya iyung maya’t maya ang pagsipi sa mga akda nina Marx. Kapag may prinsipyong Marxista siyang kailangan — halimbawa, ang pagkaugat ng mga pangyayari sa moda ng produksyon, o ang papel ng mga lider at bayani kumpara sa papel ng masa sa kasaysayan — matiyaga niya itong ipinapaliwanag sa simpleng wika. Sapul niya ang esensya, at makakatindig ito, hindi kailangan ng pangalan o sipi.

Sa mga estudyanteng papasok sa mga unibersidad na kilala sa mga protesta, laging may nagsasabing “Huwag kang mag-aaktibista ah.” Sa mga akda ni Constantino, makikita ang dahilan, ang mga batayan para maging aktibista. Napakalakas naman pala! Hindi iilan ang nagbaba ng libro niya at ngitngit na nagtanong tungkol sa iba’t ibang inhustisya: Bakit ngayon ko lang ito nalaman? Bakit hindi ito alam ng karamihan?

Kung babasahin ang mga libro sa kasaysayan ni Constantino, madaling makitang hindi karaniwan, istandard, akademiko o “obhetibo” na kasaysayan ang isinusulat niya. Malinaw siya sa gusto niyang gawin: mag-ambag sa pagbubuo ng “kasaysayan ng sambayanan” o “people’s history,” partikular iyung naghahanap, nagpapatampok at nagsusuri sa pagkilos at paglaban ng masa.

At hindi lang para makita ang huli, kundi para “tuklasin ang nakaraan para gawin itong magagamit muli.” Kailangan ng “pangkabuuang tanaw” sa kasaysayan para ito ay “masuma at masuri. Ang gayung kasaysayan ay maaaring magsilbing gabay sa kasalukuyan at mga susunod na henerasyon sa nagpapatuloy na pakikibaka para sa pagbabago.”

Hindi nagpapanggap na “obhetibo” ang kasaysayan ni Constantino, pero tumatatak at impluwensyal dahil sa husay ng pagbubuo at pag-aanalisa. Ang itinatanghal niya, higit sa lahat, ay ang pagiging kaakit-akit at kapaki-pakinabang ng isang makabayan at makamasang pagbasa sa buong kasaysayan ng Pilipinas.

Kaya naman noong nagkaroon ng palusot, isang proyekto sa klase, kinapanayam ni Obet at mga kagrupo si Constantino. Pinuntahan nila ang bahay nito sa 38 Panay Avenue, address ng noo’y Foundation for Nationalist Studies — lugar na lagi niyang hahanapin para silipin tuwing mapapadaan. Nilabas sila ng may-edad na historyador, nakapolo at naka-slacks, nagsisigarilyo sa pipa.

Sa loob ng ilang oras hanggang gumabi, matiyagang sinagot nito ang mga napaka-batayang tanong nina Obet at mga kagrupo sa harap ng tape recorder. May isa nang aktibista sa grupo, pero hindi sa grupong pambansa-demokratiko, kaya matalas ang mga tanong. Ano ang kailangang pagbabago ng bansa? Pagkakaroon yata ng makabayang pamunuan ang pinasimpleng paliwanag.

Bakit makabayan siya pero sa wikang Ingles nagsusulat? Produkto rin daw siya ng kolonyal na mis-edukasyon na tinutuligsa niya. Manunuri ng kultura si Constantino, at sa isang bahagi, kinondena niya ang malaganap na komersyalismo. “Kaya ako, hindi na ako gumagamit ng toothpaste. Ang silbi lang naman niyan ay gawing kaaya-aya ang pagsesepilyo.” Palihim at saglit na nagkatinginan si Obet at mga kagrupo; pagkatapos ng panayam, nagpasya silang kalimutan ang bahaging ito.

Pagkatapos, lahat, nagpa-autograph ng libro sa awtor, maliban kay Obet. Isang booklet lang tungkol sa mga korporasyong multinasyunal ang napapirmahan niya, kulay maroon. Pero alam niya na hindi lang iyun ang mahalagang babaunin niya galing sa pagtatagpong iyun, at hindi na nga niya mahanap ang kopyang may autograph ngayon.

Syempre pa, marami rin ang tumutuligsa kay Constantino. Kapag may gustong bumatikos sa makabayang tingin at tindig sa iba’t ibang usapin, kasama ang mga sulatin niya sa pupuntiryahin. Partikular na kontrobersyal ang suri niya sa tatlong bantog na bayani ng bansa — Rizal, Andres Bonifacio, at Emilio Aguinaldo — gayundin sa pagsilang ng sambayang Pilipino at pagsisimula ng paglaban sa kolonyalismong Espanyol.

May mga tumutuligsa na para bang mas masama kaysa mabuti ang mga ambag niya, na para bang mas mainam bumalik sa panahon bago niya, sa panahon ng tahas na kolonyal, elitista at makitid na kasaysayan — na hindi katanggap-tanggap at malinaw na hakbang paurong. Pinakamaingay sa mga ito ang anti-makabayan o anti-Kaliwa.

Mayroon din namang mga tumutuligsa dahil gustong ilinaw ang katotohanan sa kasaysayan, at ang maka-Pilipinong pagtingin. Dito maihahanay kahit ang manunulat na si Nick Joaquin, na halatang dumedebate at tumataliwas sa mga pananaw ni Constantino kahit hindi ito pinangalanan sa mahusay niyang A Question of Heroes (1977). Sabi ni Joaquin, nang ang ibig sabihin ay si Karl Marx, may mga sumusulat ng kasaysayan na “gustong gumawa ng botang Aleman mula sa bakyang Pinoy.”

Pero hindi maaalis ng mga tuligsang ito ang mahahalagang ambag ni Constantino sa pagbubuo, kahit bilang panimula, ng progresibo at makabayang kasaysayan ng Pilipinas at pagsusuri sa lipunan — na pawang nagpapaunlad sa progresibo at makabayang kontra-kamalayan, kontra-edukasyon, at kontra-kultura. Mas maunlad ang kilusan at pakikibakang makabayan dahil sa mga ambag niya.

Kakambal ng pangalan ni Constantino ang nasyunalismo. At sa isang bansang neo-kolonyal, mapanganib ang nasyunalismo. Ibig sabihin, hindi sapat na gunitain si Constantino na para bang alaala na lang siya sa nakaraan. Hamon sa mga mag-aaral niya na gawin siya, katulad ng nasyunalismo, na makabuluhan sa kasalukuyan at mapanganib sa mga naghahari-harian.

>> Nitong nakaraang mga araw, naglabas ang rehimeng Duterte ng poster na nagyayabang-nananakot ng pagpatay sa mga kabataang naging kasapi ng New People’s Army o NPA — mula kay Wendell Gumban hanggang kay Guiller Martin Cadano, mula kay Recca Noelle Monte hanggang kay Rendell Cagula. Ganito rin ang dinanas ng maraming bayaning pinatampok ni Constantino — silang sinundan at tinularan ng mga nabanggit — sa kamay ng mga dayuhang mananakop at mga kasapakat na naghaharing uri.

>> Nitong nakaraang mga buwan, naglagay ang rehimen ng malaking karatula sa labas ng Kampo Aguinaldo laban sa mga laging nagpoprotesta doon at sa ibang lugar. Ang sabi: “Di ka bayad buwis, wala ka trabaho, gusto mo sunod sa ‘yo gobyerno?” Sa insultong ito, lumalabas ang pag-etsapwera ng gobyernong nagpapakilalang “demokratiko” sa maraming kababayang dapat pinapakinggan nito. Ganito rin ang ipinapakita ng kasaysayan ni Constantino — at tama ang kilusang makabayan sa pag-oorganisa sa mga pinapatungkulan.

>> Nitong nakaraang mga taon, tumitindi ang sentimyentong anti-Tsino sa bansa, dahil sa pagiging sunud-sunuran ni Duterte sa China. May panayam noon kay Constantino na nagpapahaging na tumataas ang presyon niya kapag nakakakita ng Amerikano. Noon pa man, inililinaw na niya ang kinamumuhian ng mga makabayan: ang mga gobyernong imperyalista at mga uri sa Pilipinas na sunud-sunuran sa kanila, hindi ang mga karaniwang mamamayan nila.

Tampok na katangian ng sitwasyong pandaigdig ngayon ang paghina at paggiray ng US, pinakamalakas na kapangyarihang imperyalista. Pinapatampok pa itong higit ng paglakas ng China at kakampi nitong Russia. Makikita ang pagiging magkaribal ng dalawang kapangyarihan sa maraming usapin sa mundo.

At makikita itong lalo sa Pilipinas sa ilalim ng rehimeng Rodrigo Duterte. Sunud-sunuran si Duterte sa US — pero sa China rin, taliwas sa mga nauna. At kabigkis niya ang paksyon ng mga Marcos at Macapagal-Arroyo sa pagsunod sa China, taliwas sa paksyon ng mga Aquino at kakampi nila. Sa ganitong pagpihit o “pivot” ng rehimen sa bansa, kung saan maraming interes ang natatapakan, kailangan ang matinding panunupil at panlilinlang — at iyan na nga ang naging marka ng rehimeng Duterte.

May mga perspektiba o punto-de-bista na lalong ginagawang posible ang ganitong kalagayan. Mahalagang sintomas: may seksyon ng populasyon na dating kumukutya sa pormulasyon ng Kaliwa na rehimeng US-Quezon hanggang rehimeng US-Aquino 2, pero naggigiit ngayon sa tawag na rehimeng China-Duterte. Tahas man o di-tahas, kinikilala nila na naghahari ang US sa bansa, na sunud-sunuran sa US ang mga dating pangulo, at pumapasok ang bagong paghahari ng China.

Dahil nakikita ang hangganan ng kapangyarihan ng US, natatanaw ang kapangyarihan nito mismo. Nakikita ang saklaw ng kapangyarihan ng US, gayundin ng China, at ang pagsasalikop nila. Noon, parang hangin para sa tao o tubig para sa isda ang paghahari ng US — hindi kapansin-pansin at natural, at kung matukoy man ay itinuturing na rasyunal at ideyal. Mula sa gitna ng sinapupunan — ng halimaw, kumbaga — noon, natutulak tayo ngayon sa pader ng sinapupunan at nakikita ang mga hangganan.

Mula rin sa perspektiba ng hangganan-dugtungan ng mga dayuhang kapangyarihan mapapahalagahan ang talas ng maraming sulatin ni Constantino. Sa pangunahin, mahusay siyang kritiko ng imperyalismong US sa Pilipinas. Sa panahong hindi ito nakikita nang malinaw ng marami, masinsin niya itong nasusuri. At posibleng isang dahilan ang pagkasaksi niya sa pagpapalitan ng mga dayuhang kapangyarihang kumokontrol sa bansa.

Sabi sa isang website na humalaw umano sa Bantayog ng mga Bayani, “Natutunan ng batang Renato Constantino ang patriotismo sa kanyang lola, na nagsabi sa kanya ng mga walang-katapusang kwento ng pang-aabuso ng mga prayle at mga pagdurusa ng pamilya niya sa ilalim ng paghaharing Amerikano, at sa kanyang abogadong ama, na kritikal sa mga lider na hindi lumaban para sa kalayaan ng bansa.”

Pero malamang, mas napatalas ang paggagap niya sa kolonyalismo at neokolonyalismo sa karanasan niya rito, sa pagitan ng mga yugto nito sa Pilipinas. Nabuhay siya sa ilalim ng kolonyalismong Amerikano, dumanas ng 1942 nang gawing kolonya ng Japan ang bansa, at dumanas ng 1945 nang gawin naman itong neokolonya ng US. Ang edad niya sa dalawang hugpungan na ito, kasibulang 23 at 25.

Hinangad niya ang kalayaan ng bansa; lumaban siya sa mananakop na Hapon, sa Bataan at bilang ahenteng paniktik. Sinasabing ang Pilipinas lang sa Asya ang bansang yumakap sa dating mananakop, sa US, nang bumalik ito matapos ang World War II. Matalas ang pandama niya sa kawalang-kalayaan pagbalik ng US dahil nakipaglaban siya para sa kalayaan sa ilalim ng Japan.

Sa hindi pagkamit ng inasam at ipinaglabang kalayaan, maaaring totoo rin kay Constantino ang sinabi umano ng Komunistang historyador na Ingles na si Eric Hobsbawm: “Ang mga talunan ang mahuhusay na historyador.” Dagdag pa niya, “Walang nakakapagpatalas sa isip ng historyador nang higit sa pagkatalo.”

Ipinapaalala nito ang isang tesis ng Marxistang si Walter Benjamin: “Ang historyador lamang ang may kakayahang paypayan ang mga ningas ng pag-asa sa nakaraan, na punung-puno nito: hindi ligtas sa kaaway kahit ang mga patay kapag ito’y nagtagumpay. At ang kaaway na ito ay hindi pa tumitigil sa pananagumpay.”

Kakatwang pumanaw si Constantino noong 1999, hindi umabot nang dalawang taon sa 2001, taong itinuturing na panandang-bato ng pagkakalantad ng paghina ng ekonomiya ng US. Kahit naganap na noong 1997 ang Asian Financial Crisis, maingay at malakas pa noon ng mga retorikang neoliberal, nag-aasam ng “Philippines 2000.” Pero hanggang kanyang kamatayan, nasaksihan niya, at nasuri, ang malaki at kasagsagang bahagi ng ng neokolonyal na paghahari ng US sa bansa.

Madaling makabisado ang tinawag ni Constantino na “batayang balangkas” ng kasaysayan ng Pilipinas: “Ang paglaban ng mga Pilipino sa pang-aaping kolonyal ang sinulid na nagbibigkis sa kasaysayan ng Pilipinas (Filipino resistance to colonial oppression is the unifying thread of Philippine history).” Huling pangungusap ito ng unang kabanata ng A Past Revisited.

Pagkakahati at tunggalian: sa isang banda, ang sambayanang Pilipino; sa kabilang banda, ang dayuhang kapangyarihan at mga naghaharing uri na sunud-sunuran sa kanila. Maraming nagpapatampok ng iba’t ibang bago sa Pilipinas, pero nananatiling totoo ang batayang kalagayan.

Matatandaan ang mga pahayag ni Constantino tungkol sa nakaraang pwedeng gamitin, o usable past. Gayundin ang pahayag ni Benjamin tungkol sa katotohanan bilang “isang hindi maibabalik na larawan ng nakaraan na nanganganib mawala sa bawat kasalukuyang hindi nakikilala ang sarili nito sa larawang ito [Hinggil sa Konsepto ng Kasaysayan, 2013].”

Bantog ang mga kasaysayan ni Constantino sa paglantad sa mga pagtataksil ng mga naghaharing uri sa sambayanan, at kolaborasyon nila sa mga dayuhang kapangyarihan. Sa paghina ng US at paglakas ng China, matatandaan ang mga naghaharing uri noong dumating ang US sa dulo ng pananakop ng Espanyol, at noong dumating ang Japan sa dulo ng pananakop ng US.

Kasuklam-suklam ang kolaborasyunismo sa mga bagong dayuhang kapangyarihan. Pero si Aguinaldo, na binigyan ng espesyal na araw ni Duterte, ay makakapagsabing nakipagsabwatan sa US para makaalis ang Pilipinas sa pananakop ng Espanya. Si Jose P. Laurel, makakapagsabing nakipagsabwatan sa Japan sa harap ng banta at aktwalidad ng gera at pandarahas.

Totoo, US pa rin ang dominanteng kapangyarihan sa bansa at pumapasok pa lang ang China. Pero si Duterte, itinatali na ang Pilipinas sa relasyong neokolonyal sa China. Purong oportunismo: para sa pampulitikang pagtawid-buhay ng rehimen niya at pagbabalik sa kapangyarihan ng mga pinakapusakal na paksyon ng naghaharing uri — ang mga Marcos at Macapagal-Arroyo. Malinaw ang mga pahayag niya: China ang may pondo para tumulong sa gobyerno niya, at ginagarantiya nito na hindi siya mapapatalsik, at iba pa.

Sa harap ng lahat ng ito, makabuluhan pa rin ang mga sinabi ni Constantino. Sa dulo ng The Continuing Past, aniya, “Hindi makakamit ang tunay na kalayaan nang walang pakikisangkot ng masa ng sambayanan dahil sila ang dumadanas ng pang-aaping panlipunan at pang-ekonomiya, mga resulta ng neokolonyal na kontrol… [D]apat isulong ng Ikatlong Daigdig ang pangmasang nasyunalismo.”

Napapanahon pa ring basahin si Renato Constantino.

12 Mayo 2019