Romeroso, a father of a baby girl, was first arrested in 2010 as among the health workers known as the Morong 43.
Kasambahay ba o hindi?
Hindi maitatwa ang kanilang kahalagahan sa araw-araw nating pamumuhay. Kung wala sila, maaaring mapilay ang ating pang-araw- araw na mga gawaing bahay.
Ang aking tinutukoy mga kasama’y ang mga kasambahay.
Dangan lang at marami sa kanila ang inaabuso at tinuturing na walang karapatan.
Kaya malaking tulong sa kanila ang paglabas ng Republic Act No. 10361 o Batas Kasambahay noong 2013 para ilinaw ang karapatan ng mga kasambahay.
Sa ilalim ng batas na ito ang isang kasambay ay isang taong gumagawa ng mga gawaing pambahay katulad ng pagiging katulong, yaya, taga luto, hardinero, o taga laba. Hindi kasama rito iyong mga driver ng pamilya at iyong mga nagbibigay ng serbisyong pambahay paminsan-minsan lang at hindi permanente. Nililinaw ng batas na ito na may karapatan sa minimum wage ang isang kasambahay.
Ang buwanang minimum wage na ito noong 2013 ay P2,500 sa mga kasambahay na nagtatrabaho sa National Capital Region; P2,000 sa nagtatrabaho sa mga lungsod at first class municipalities; at P1,500 na nagtatrabaho sa iba pang munisipyo.
Ang Regional Tripartite Wages and Productivity Board ay binibigyan ng karapatan para dagdagan o i-adjust ang buwanang minimum wage ng mga kasambahay.
Nitong Disyembre 2017, ginawa nang P3,500 tuwing buwan ang minimum na sahod ng mga kasambahay sa National Capital Region. Nagkaroon din ng dagdag ang sa ibang regions.
Dapat bayaran nang hindi tatagal sa minsan sa isang buwan ang sahod ng isang kasambahay.
Bukod dito, dapat ding bigyan ng daily at weekly rest day, service incentive leave, at 13th month pay ang kasambahay.
Dapat bigyan ng pahinga nang hindi bababa sa 8 oras bawat araw ang isang kasambahay.
Sa loob ng isang linggo, karapatan din niyang magpahinga sa loob ng hindi bababa sa 24 oras.
May karapatan din siyang masakop ng SSS, Pag-ibig at PhilHealth.
May karapatan din siya sa board, lodging at medical attendance, bukod pa karapatan sa education at training.
Hindi rin puwedeng pakialaman kung paano niya gagamitin ang kanyang sahod.
Karapatan din niyang tumanggap ng outside communication, at mabigyan ng kanyang employment contract pati na ’yung certificate of employment.
At higit sa lahat, may karapatan din siyang sumali o magbuo ng unyon o anumang labor organization.
Sa kaso ng Remington Industrial Sales Corporation vs. Erlinda Castaneda (GR No. 169295- 96) na hinatulan ng Korte Suprema noong Nob. 20, 2006, nilinaw ng Mataas na Hukuman kung kailan dapat ituring na regular na empleyado ng kompanya at hindi bilang isang domestic worker ang isang manggagawa.
Sa nasabing kaso ay nagsampa ng kasong illegal dismissal, underpayment of wages, non-payment of 13th month pay at non-payment of service incentive leave itong si Erlinda laban sa kompanya.
Sinabi niyang kinuha siya bilang company cook ng kompanya, pero simula nang lumipat ang kompanya mula sa Quezon City tungo sa bago nitong lokasyon sa Caloocan, sinabihan siya ng kompanya na hindi na kailangan ang kanyang trabaho at tinatanggal na siya ng kompanya.
Simple lang ang depensa ng kompanya sa nasabing kaso.
Sinabi ng kompanya na isang domestic helper at hindi isang regular na empleyado itong si Erlinda. Diumano, nang lumipat sa Caloocan ang kompanya ay tumangging sumama itong si Erlinda at hindi totoong tinanggal ito sa trabaho.
Nagdesisyon pabor kay Erlinda ang Labor Arbiter. Nag-apela sa National Labor Relations Commission (NLRC) ang kompanya at ang kompanya naman ang pinanalo ng NLRC. Nakarating ang kaso sa Korte Suprema matapos magdesisyon ang Court of Appeals ng pabor dito kay Erlinda.
Sa desisyon ng Korte Suprema, pinanigan nito si Erlinda. Siya ay isang regyular sa empleyado ng kompanya at hindi isang domestic worker dahil napatunayan ng Korte Suprema na ang kanyang gawain na pagluluto ng pagkain ay hindi lang para sa pamilya ng mayari ng kompanya bukod pa sa ginagawa niya ang nasabing gawain sa lugar ng kompanya.
Binanggit ng Korte Suprema na ang isang empleyado ay maituturing lang na domestic helper kung ang kanyang gawain ay nakalaan lang para sa kapakanan ng pamilya ng may-ari ng kompanya at doon nagtatrabaho sa bahay ng may-ari.
Sa panig ni Erlinda, ang kanyang pagluluto hindi lang para sa pamilya ng mayari kundi para rin sa ibang empleyado nito.
Kaya, ang hatol ng Korte Suprema ay hindi isang domestic helper itong si Erlinda, kundi isang regular employee ng kompanya.
Tugma at talim
Tinipon sa Usapang Kanto ang halos 200 tula ng makata’t kompositor na si Jesus Manuel “Koyang Jess” Santiago na nalathala sa pagitan ng huling bahagi ng dekada ’90 hanggang 2005. Koleksiyon ito ng mga tinawag niyang “kolumberso” sa mga diyaryong Pinoy Weekly, Taliba, Archipelago, Truth Forum, Hoy, Bagong Umaga, Pinas, at Planet Philippines.
Koyang Jess, sa lunsad-aklat ng Usapang Kanto noong nakaraang taon. Lito Ocampo
Mahalagang sipatin ang mga tula sa koleksiyon bilang istorikal na pagtatala ng mga naganap sa isang partikular na panahon. Matatalas ang komentaryo ni Koyang Jess, (para sa marami), sa pangaraw-araw na mga balita’t pangyayari sa panahon nina Estrada at Macapagal-Arroyo. Ang totoo, ilang taon na rin ang nakalilipas subali’t naririyan pa rin ang mga isyung tinalakay sa kanyang mga akda: pagtaas ng presyo ng mga bilihi’t serbisyo, buwis, mababang pasahod, kawalan ng lupa, masaker sa mga magsasaka, korupsiyon, konsumisyon sa eleksiyon, same sex marriage, o kahit sina FPJ at Dolphy, maging ang kumpisal ni Kris Aquino sa kanyang pagkakaroon ng STD, hanggang sa usapin ng globalisasyon at imperyalismo.
May karisma ang tula ni Santiago sa paraang tinatalakay nito ang tila pangkaraniwan tulad ng texting, spaghetti’t pizza, sunog, perya, usapang lasing, prey-ober at iba pa, pero may pitik na komentaryo sa loob ng kanyang mga berso. Sa mga mahilig sa pambeberso’t pananalinghaga, di sasala ang tugma’t sukat ni Santiago na aniya’y iniaalay niya bilang pagpupugay kina Huseng Batute, Amado V. Hernandez at Sisong Kantanod, na pawang mga nagsulat rin ng mga patulang kolum sa kanilang panahon, at gayundin, may angking talim sa pagsisiwalat ng mga sakit ng lipunan.
Kapansin-pansin din ang siste sa mga tula na nakaugat sa tradisyong pusong, na tila nagpapatawa gayong matalas na pumupuna sa mga maling sistema tulad ng ginawa ng kapwa niya Bulakenyong Marcelo del Pilar na ginawang katatawanan ang pagpuna sa mga fraile.
Usapang kanto kaya magaan ang wika kaya tiyak na maiintindihan ng masa sapagkat ito naman ang gustong kausapin ng kanyang mga berso. Mula sa kanila, para sa kanila, kumbaga. Gayunma’y hindi naiwaglit ni Santiago ang kasiningan ng tugma at sukat habang pinananatili ang matalas na komentaryong nilalaman ng mga tula.
Sa “Luv Txt,” na tumatalakay sa pagiibigan, makikita ang mga salitang, cell phone, texting, ring tone, screen, cell card (noong hindi pa uso ang tingi-tinging prepaid), na itinatampok sa long distance na relasyon. Sa dulo ng tula, binabatikos ang napipintong pagpataw ng buwis sa texting ng “bwisit na pamahalaan.” Sa mga linyang “Pangako, mahal ko, tiyak na bubukol/ panggadgad ng yelong ipupukol!”, mahihiwatigan ang akto ng pagtutol at paglaban.
Itinampok naman sa tulang “Bagahe” ang panghihingi ng “congresswoman ng Ilocos Norte” ng second chance, na sinagot ng bulyaw ng aleng naaasar ng “Magtigiltigil ka’t ‘wag magpaandar/ Sa batas militar, kami’y nabusabos!/ Taglayin mong sumpa ang pangalang Marcos!”
May panukala ang tulang “Kuryente” hinggil sa muling hindi makatwirang pagtataas ng Meralco sa singil ng kuteyente, sa pamamagitan ng mga linyang “Di baleng sinaing natin ay magtutong/ Poste’t electric bills ang gawing panggatong!
Makikita naman sa “Pinangos na Tubo” ang kutsabahan ng gobyerno ni Arroyo, ng Department of Labor and Employment (Pat Sto. Tomas), at ng mga Cojuangco-Aquino (Noynoy at Cory) ang pagtatakip sa malagim na sinapit ng 14 na manggagawang bukid sa Hacienda Luisita massacre.
Epekto ng globalisasyon sa mga maggugulay sa Benguet ang paksa ng “Gulayisasyon.” Isang simpleng pagpapaliwanag kung paanong ang isang tila kumplikadong konsepto ay naipapaliwanag gamit ang imahen ng mga gulay.
“Nakatagong taba” ang pork barrel sa “Taba ng Baboy,” at ang masisteng payo ng tula ay “Maging ang Pangulo ay dapat maglahad/ ng lahat ng pondong siya ang may hawak./ Ipaliposuction ang budget ng bansa/ Kung gustong lusawin ang lahat ng taba.”
Sa “Palasyo’y Tahimik” inilahad ang malaganap na extrajudicial killings sa panahon ni Macapagal-Arroyo at sinabi nitong sa pagtatanong ng oposisyon sa mga pagpaslang, “Walang sumasagot sa pukol na tanong;/ Palasyo’y tahimik, hindi tumutugon./ Sa hindi pag-imik, para nang inamin/ ang terosrismo’y doon nanggagaling.
Ilan lang ito sa mga mga tulang nasa kolekisyon at tiyak na hindi mabibigo sa kasiningan at talas ng nilalaman ang sinumang babasa sa halos 200 tula pa na nasa Usapang Kanto ni Koyang Jess Santiago.
Di lang labag sa soberanya, mapanira rin sa kalikasan
Hindi binigyang pansin sa Chico River Pump Irrigation Project (CRPIP) Environmental Impact Statement (EIS) ang epekto ng climate change dito.
Ayon ito sa Cordillera People’s Alliance (CPA), organisasyong kauna-unahang ginawaran ng Gawad Bayani ng Kalikasan mula sa Center for Environmental Concerns Philippines.
EIS ang pananalaksik na kailangang magawa ng kompanya para mapag-aralan ang magiging epekto ng isang proyekto sa kalikasan at sa maaaring maging tugon dito.
Giit ni Windel Bolinget, tagapangulo ng CPA, lumalabas sa EIS na hindi na inusisa pa ng gobyerno kung papaano makakaapekto ang matinding tagtuyot sa lebel na tubig ng ilog.
“Sa kasalukuyan, dagok para sa mga magsasaka sa Kalinga ang kawalan ng tubig na gagamitin sa irigasyon tuwing taginit dahil sa bumababang lebel ng tubig sa Chico River,” ani Bolinget.
Tinuturing ang Chico River bilang ilog ng buhay ng mga komunidad sa Kalinga at Bontoc. Dahil sa ilog, nagiging posible ang wet at rice farming. Dahil naman sa siyam na aprubadong hydropower projects sa bahagi ng Chico River sa Kalinga, manganganib na ang kabuhayan at kaligtasan ng mga komunidad.
“Maiistorbo ng mga proyekto ang natural na daloy ng Chico River at kapag dumating ang tagtuyot at kalakhan ng tubig ay nakaimbak sa dam reservoirs, lalala ang kakulangan ng tubig sa bahaging downstream, kung saan binabalak mag-operate ng CRPIP,” paliwanag ni Bolinget.
Sinubukan pang tuligsain ni dating National Commission on Indigenous Peoples (NCIP) Kalinga provincial officer Natividad Sugguiyao ang pahayag ni Bolinget at ng CPA na may siyam na proyekto. Sa kaalaman daw ni Sugguiyao, dalawang proyekto lang sa Kalinga ang nagsasagawa ng free, prior and informed consent process (FPIC).
Pero makikita sa website ng Department of Energy na tunay ngang may siyam na awarded projects sa Kalinga. Kung tutuusin, aabot pa ito ng 18 kung isasama ang mga proyekto sa Mountain Province.
“May katotohanan mang dalawang proyekto ang sumasailalim sa FPIC, hindi natin puwedeng talikdan ang katotohanang naaprubahan na ang marami pang proyekto sa ilog at sa mga sanga nito,” sabi pa ni Bolinget.
Konstruksiyon sa Chico River Pump Irrigation Project. Windel Bolinget
Bahagi rin itong FPIC, o ang pahintulot na hinihingi mula sa komunidad na maapektuhan ng mga proyekto, sa mga bahagi ng CRPIP na hindi nakitang nasagawa nang maayos ng mga miyembro ng pambansang minorya.
“Hindi hiningi ang FPIC, o pahintulot, ng mga indigenous people bago nagkapirmahan sa loan,” giit ni Sarah Dekdeken, tagapagsalita ng CPA, “at hindi na rin binigyang halaga ang pahintulot na ito bago simulant ang konstruksyon para sa proyekto.”
Nagsimula na ang “earth-moving” ng National Irrigation Administration (NIA) Region 2 habang sinasagawa pa lamang ang FPIC, pahayag ni Kalinga NCIP Director Catherin Gayagay-Apaling sa Northern Dispatch (Nordis). Sa ulat ng Nordis, pinaliwanag ni Gayagay-Apaling ang ginawa ng NIA na diretsong pakikipagtalakayan sa mga may-ari ng lote.
Ang mga lupang ninuno sa Pinukpuk at Magaogao ang maaktuhan ng proyekto. Ganoon na rin ang mga komunidad ng katutubo at magsasakang umaasa sa tubig mula sa Chico River.
Halalan at pasismo
Ituring na bahagi ng laban kontra pasismo ang halalan.
Hindi itinatago maging ng rehimeng Duterte ang pakay nito sa pagpapatakbo ng mga senador sa ilalim ng Hugpong ng Pagbabago: para makontrol ang Senado at mas mabilis at madulas na mailusot ang mga pakay ng rehimen. Kabilang na rito ang pagrepaso sa Saligang Batas at ang (pekeng) Pederalismo na inaasam-asam nito para lalong makopo ng dominanteng mga angkan at pangkat ang mga probinsiya.
Marami na ang nagsasabi, pero kailangang banggitin pa rin: Mahalaga ang eleksiyon sa pagkasenador. Mahalaga ito sa laban para pigilan ang dominasyon o monopolyo ng pangkatin ng rehimen sa kapangyarihan ng gobyerno. Kasalukuyang nakalatag na ang kontrol nito sa burukrasya, sa pamamagitan ng pagtatalaga ng retiradong mga militar sa mga poder ng Ehekutibo.
Naipuwesto na rin si dating Hen. Eduardo Ano sa Department of Interior and Local Government para sa kontrol at pagtanaw sa lokal na pamahalaan. Sa Hudikatura, napasipa na nila ang independiyenteng Punong Mahistrado na si Maria Lourder Sereno at nagtalaga ng sariling appointee na may utang na loob sa pangulo.
Sa Lehislatura, halos tagatambol at tagapasa na lang ng Malakanyang ang Mababang Kapulungan sa pangunguna ni Gloria Macapagal-Arroyo sa mga batas na gusto nitong maisabatas. Pero di pa nito kopo ang Senado. Marami na itong tao, pero malakas pa rin ang oposisyon (kahit hindi kasing-ingay o tapang ng gusto natin).
Pero maaaring di tumagal ang kalagayang ito. Malinaw na desidido si Duterte na agawin ang Senado. Ilang beses na nagpakalat sa social media ng pekeng resulta ng sarbey, nagsasabing kopo ng HNP ang mayorya sa mga puwesto. Nang lumabas ang kumpirmadong resulta ng sarbey, aba’y nakalalamang nga sina Bong Go at Cynthia Villar, pasok ang mga angkan ng mga korap at pinatalsik na mga pangulo na sina Imee Marcos at Jinggoy Estrada, at pati ang berdugong si Bato dela Rosa at balimbing na si Francis Tolentino.
Maraming dahilan para kuwestiyunin ang sarbey na ito. Pero ang malinaw, nagtatagumpay ang propaganda ng naghaharing pangkatin kontra sa oposisyon.
Samantala , walang pakundangan ang paninira, pananakot at panghaharas sa militanteng oposisyon. Walang duda na mga elemento ng rehimen ang nagpapakalat ng mga black propaganda laban sa mga party-list ng blokeng Makabayan (Bayan Muna, Gabriela, Anakpawis, ACT Teachers, Kabataan) at sa kandidato sa pagkasenador na si Neri Colmenares.
Sa loob ng burukrasya ng gobyerno, pinakilos ng rehimen ang militar at pulis para magpatawag ng mga pagtitipon (mga seminar, oryentasyon, kuno) para ideklarang ang mga partylist, ang progresibong mga organisasyon at kandidatong ito ay mga “prente” ng “komunistang terorista” na target ngayon ng pagbuwag ng gobyerno. Tinatakot nito ang mga umaalyado sa mga progresibo, ang mga komunidad na todo ang pagsuporta sa Makabayan, at nilalason ang social media ng kung anu-anong pekeng balita at paninira.
Kailangang ipakita ng mga progresibo, ng organisadong mga komunidad at sektor, ang tapag at pagka-malikhain nito sa pagsalag sa mga atake ng rehimen. Mabangis si Duterte, pero bangkarote ang ipinagtatanggol niyang naghaharing mga uri at sistema. Ramdam at batid ng taumbayan, kung ipapakita at ipapaliwanag, ang pakay ni Duterte na kopohin ang kapangyarihan.
Kailangang ituring na bahagi ng paglaban sa pasismo ang eleksiyon. Kailangang tipunan ang pinakamalaking bilang ng mga mamamayan, ng mga kapanalig, ng mga alyado, na sumusuporta sa progresibong programa, plataporma at paninindigan ng Makabayan. Ito ang pinaka-epektibong paraan para mabigo ang masasamang plano ng rehimen.
Dahil ito ang palaging nasa harapan ng mga laban ng mga mamamayan, mula sa paglaban sa taas-presyo ng mga bilihin at serbisyo, hanggang makabuluhang dagdag-sahod, pagbasura sa Train Law, pagpigil sa taas-singil sa SSS, at iba pa, kinikilala ang mga progresibo bilang pinuno ng oposisyon laban sa rehimeng Duterte. Kailangang pagkaisahin ang lahat ng puwersa ng oposisyon para mapalakas ang hanay laban sa rehimeng kumukuha naman ng lakas mula sa padrinong mga naghaharing uri, at imperyalistang US at Tsino.
Kung lumakas ang boses ng oposisyon sa halalan, mahihirapang dayain ng rehimen ang halalan nang di mawawalan lalo ng kredibilidad sa sambayanang Pilipino at sa mundo. At kung mandadaya pa rin, tiyak ang galit na sasalubong dito.
City Council OKs in the final reading ban of the release of balloons, sky lanterns
The City Council of Davao City has approved in the third and final reading the proposed Ordinance banning the release of balloons and sky lanterns.
Another 6.5 magnitude earthquake hits PH, causes rockslides in Visayas
The Philippine Institute of Volcanology and Seismology (PHIVOLCS) reported a 6.5 magnitude earthquake with Eastern Samar as the epicenter at 1:37 PM today, April 23. The latest earthquake was felt in Catbalogan City, Leyte and Tacloban City, which bore the brunt of Typhoon Haiyan in 2013 and the other typhoons and crop infestations that followed.
In the pictures above and below are some of the rock slides and cracked roads along the national highway, Brgy.Binaloan, Taft, Eastern Samar taken shortly after the temblor occurred. It is the highway travelers have to take from Tacloban City in Leyte to the Northern Samar at the tip of the island.
Damages are still being assessed in the Visayas even as in Luzon rescuers are digging for survivors in a collapsed building in Pampanga.
The earthquake in Eastern and Northern Visayas happened a day after a 6.1 quake hit Luzon and killed at least 11 people in Central Luzon.
The Philippines is part of the Pacific Ring of Fire that stretches from quake-prone Japan through Southeast Asia and across the Pacific basin.
[Text by M. Salamat. Photos contributed by M. Yazon from Eastern Samar]
The post Another 6.5 magnitude earthquake hits PH, causes rockslides in Visayas appeared first on Bulatlat.
Frank Fernandez and company transferred to civilian jail
Aside from its repeated refusal to allow PILC lawyers to visit the three, the Philippine Army also deliberately ignored an April 3 Commitment Order by the Branch 33 of the Sta. Cruz Court to transfer Fernandez, Lagtapon and Perez to a civilian jail facility.